YERALTI SULARININ KİRLENMEYE VE BOZULMAYA KARŞI KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

Orman ve Su İşleri Bakanlığından:

YERALTI SULARININ KÄ°RLENMEYE VE BOZULMAYA KARÅžI KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELÄ°K

BÄ°RÄ°NCÄ° BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu YönetmeliÄŸin amacı, iyi durumda olan yeraltı sularının mevcut durumunun korunması, yeraltı sularının kirlenmesinin ve bozulmasının önlenmesi ve bu suların iyileÅŸtirilmesi için gerekli esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve DoÄŸal Mineralli Sular Kanununa konu olan sular dışındaki tüm yeraltı sularını kapsar.

(2) Bu Yönetmelik;

a) Radyoaktif madde içeren suların deÅŸarjını,

b) BaÅŸka bir baskı söz konusu olmaksızın sadece doÄŸal jeolojik formasyonlar sebebiyle yeraltı suyunun kalitesini deÄŸiÅŸtiren durumları,

c) Bu YönetmeliÄŸin 12 nci maddesinin yedinci fıkrasında yer alan ÅŸartlar yerine getirilmesine raÄŸmen, yeraltı suyu kütlesindeki kirlenmenin ve bozulmanın, elde olmayan tabiat hadiselerine ve öngörülmeyen kazalara baÄŸlı olduÄŸu durumları,

kapsamaz.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su Ä°ÅŸleri Genel MüdürlüÄŸünün TeÅŸkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna, 16/12/1960 tarihli ve 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanuna, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununa, 4/7/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Åžehircilik Bakanlığının TeÅŸkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye, 4/7/2011 tarihli ve 645 sayılı Orman ve Su Ä°ÅŸleri Bakanlığının TeÅŸkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu YönetmeliÄŸin uygulanmasında,

a) Akifer: Yeterli miktarda yeraltı suyu akışına ya da içerdiÄŸi yeraltı suyunun kullanılmasına izin veren gözeneklilik ve geçirgenliÄŸe sahip litolojik birimleri,

b) Arıtılmış atık su: Suların çeÅŸitli kullanımlar sonucunda atıksu haline dönüÅŸerek yitirdikleri fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik özelliklerinin bir kısmını veya tamamını tekrar kazandırabilmek ve/veya boÅŸaldıkları alıcı ortamın doÄŸal fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özelliklerini deÄŸiÅŸtirmeyecek hale getirebilmek için fiziksel, kimyasal ve biyolojik arıtma iÅŸlemlerinden birinin veya birkaçının uygulanması sonucu elde edilen suları,

c) Arka plan seviyesi: Bir maddenin, insan faaliyetleri sebebiyle bozulmamış veya ihmal edilebilir ölçüde bozulmuÅŸ yeraltı suyu kütlesindeki konsantrasyonu ya da bir göstergenin deÄŸerini,

ç) Bakanlık: Orman ve Su Ä°ÅŸleri Bakanlığını,

d) DSÄ°: Devlet Su Ä°ÅŸleri Genel MüdürlüÄŸünü,

e) Emniyetli yeraltı suyu çekimi: Yeraltı suyu rezervine ve akifer yapısına zarar vermeden alınabilecek su miktarını,

f) EÅŸik deÄŸer: Ek-3’e göre belirlenen yeraltı suyu kalite standardını,

g) Ä°lk gözlem deÄŸeri: Bu YönetmeliÄŸe uygun olarak yeraltı suyu izleme programının baÅŸlatıldığı andaki ilk ölçüm deÄŸerini,

ÄŸ) Ä°yi kimyasal durum: Ek-1’in Tablo 1’inde belirlenen ÅŸartları saÄŸlayan yeraltı suyu kütlesinin durumunu,

h) Ä°yi yeraltı suyu durumu: Bir yeraltı suyu kütlesinin miktar ve kimyasal açıdan deÄŸerlendirilmesi sonucunda miktar açısından yeterli ve kimyasal açıdan iyi olduÄŸu durumu,

ı) Ä°yileÅŸtirmeye baÅŸlama noktası: Önemli ve sürekli artan kimyasal bozulmanın durdurularak azalma eÄŸilimine girilmesi için genellikle eÅŸik deÄŸerin % 75’i olarak kabul edilen ve gerekli tedbirlerin uygulanmaya baÅŸlanması kararının verilmesi gereken deÄŸeri,

i) Kirlilik: Ä°nsan faaliyetleri sonucu ortaya çıkan, insan saÄŸlığına ve her türlü ekosisteme zarar verebilecek maddelerin ya da ısının hava, su ya da topraÄŸa, doÄŸrudan veya dolaylı olarak verilmesi sonucu ortaya çıkan durumu,

j) Kirletici: Kirlenmeye sebep olan herhangi bir maddeyi, özellikle Ek-2, Ek-3 ve Ek-9’da yer alan maddeleri,

k) Miktar durumu: DoÄŸrudan veya dolaylı çekimler sebebiyle etkilenen bir yeraltı suyu kütlesinin miktar açısından etkilenme derecesini,

l) Önemli ve sürekli artan kimyasal bozulma eÄŸilimi: Kirlilik göstergelerinin, kirletici veya kirletici gruplarının konsantrasyonlarının yeraltı suyunda istatistiksel ve çevresel olarak önemli derecede artışı ve bu artışın durdurularak azalma eÄŸilimine geçilmesi, yani kimyasal durumunun iyileÅŸtirilmeye baÅŸlanması gerektiÄŸinin belirlendiÄŸi durumu,

m) Özel planlama esasları: Yeraltı suyu akiferlerinin fiziki ve teknik özellikleri dikkate alınarak su kaynağının mevcut kalitesinin korunması maksadıyla oluÅŸturulan koruma alanları ve koruma esaslarının belirlendiÄŸi çalışmaları,

n) SYGM: Su Yönetimi Genel MüdürlüÄŸünü,

o) Su durumu: Bir su kütlesinin ekolojik, kimyasal veya nicel durumuna iliÅŸkin su özelliklerini,

ö) Yeraltı suyu (YAS): Yeraltında bulunan durgun veya hareket halindeki suları,

p) Yeraltı suyuna deşarj: Kirleticilerin insan faaliyetleri sonucu doğrudan ya da dolaylı olarak yeraltı suyuna boşaltımını,

r) Yeraltı suyuna doÄŸrudan deÅŸarj: Kirleticilerin zemin veya zemin altından süzülmeksizin doÄŸrudan yeraltı suyuna boÅŸaltımını,

s) Yeraltı suyuna dolaylı deÅŸarj: Kirleticilerin zemin veya zemin altından süzülerek yeraltı suyuna boÅŸaltımını,

ÅŸ) Yeraltı suyu kalite standardı: Ülke genelinde uygulanmak üzere, yeraltı suyunda bulunan bir kirletici veya kirletici grubu konsantrasyonu ya da kirlilik göstergesinin insan saÄŸlığını ve çevreyi korumak için aÅŸmaması gereken ve Ek-2’de belirtilen eÅŸik deÄŸeri,

t) Yeraltı suyu kütlesi: Akifer veya akiferler içindeki belirgin miktardaki yeraltı suyunu,

u) Yeterli miktar durumu: Ek-1’in Tablo 2’sinde belirlenen ÅŸartları saÄŸlayan yeraltı suyu kütlesinin durumunu,

ü) Yüzeysel su: Kaynak suyu, çay, dere, nehir, ırmak, tabii göl, baraj ve göletler ile geçiÅŸ ve kıyı sularını,

ifade eder.

Ä°KÄ°NCÄ° BÖLÜM

Ä°lkeler, Yeraltı Suyu Kütlelerinin Karakterizasyonu, Ä°zlenmesi ve Miktar ve Kalitesinin DeÄŸerlendirilmesi

Ä°lkeler

MADDE 5 – (1) Yeraltı sularına kalitesi her ne olursa olsun atık suların doÄŸrudan deÅŸarjı yasaktır.

(2) Ä°çme suyu temini maksadıyla kullanılan ve/veya kullanımı planlanan YAS kütlelerinin kalite durumu 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ä°nsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik eklerinde yer alan parametre listesi ve standartları dikkate alınarak bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre deÄŸerlendirilir. Bu su kütlelerinin koruma alanlarına, arıtılmış olsun ya da olmasın atık suların doÄŸrudan ve/veya dolaylı deÅŸarjı yasaktır.

(3) 26/11/2005 tarihli ve 26005 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden OlduÄŸu KirliliÄŸin Kontrolü YönetmeliÄŸinin Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan maddeleri ihtiva eden atık suların arıtılmış dahi olsa YAS kütlelerine doÄŸrudan ve dolaylı deÅŸarjı yasaktır.

(4) Risk altında olduÄŸu belirlenen veya risk altında olma ihtimali bulunan YAS kütlelerinde yapılan izlemeler sonucunda Ek-2’de yer alan YAS kalite standartlarının ve o kütle için belirlenmiÅŸ olan parametrelere ait eÅŸik deÄŸerlerin aşılması durumunda arıtılmış dahi olsa atık suların bu su kütlelerine doÄŸrudan ve/veya dolaylı deÅŸarjı yasaktır.

(5) Bunun dışında kalan durumlarda, arıtılmış atık suların YAS kütlelerine dolaylı olarak deÅŸarjına, yeraltı suyunun kullanım maksadı, kalitesi ve verilecek olan arıtılmış suların yeraltı suyuna karışması halinde yeraltı suyunun taşıma kapasitesi de dikkate alınarak yapılacak olan mühendislik çalışmaları sonucunda, 29/4/2009 tarihli ve 27214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken Ä°zin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik hükümleri gereÄŸince Çevre ve Åžehircilik Bakanlığı tarafından izin verilir. Verilen izinlerin envanteri yılda bir kez SYGM’ye bildirilir.

(6) Yeraltı sularının tarımsal faaliyetler sonucunda kirlenmiÅŸ olduÄŸunun tespiti durumunda, 18/2/2004 tarihli ve 25377 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımsal Kaynaklı Nitrat KirliliÄŸine Karşı Suların Korunması YönetmeliÄŸi hükümlerine göre tedbirler alınır ve uygulanır.

Yeraltı suyu kütlelerinin miktar ve kalitesinin deÄŸerlendirilmesinde genel hükümler

MADDE 6 – (1) DSÄ° tarafından ülke genelindeki bütün YAS kütleleri belirlenir, haritalanır ve bu bilgiler SYGM’ye düzenli olarak gönderilir. BaÅŸlangıç karakterizasyonu ve ayrıntılı karakterizasyon, SYGM’nin koordinasyonunda, Ek-4’te yer alan kriterlere göre, ilgili kuruluÅŸların da görüÅŸleri alınarak DSÄ° tarafından yapılır veya yaptırılır.

(2) Yeraltı suyunda, insan faaliyetleri sonucu oluÅŸan baskılar ve bu baskılardan oluÅŸan etkilerin analizi, SYGM’ce gerekli tüm bilgi, belge ve envanter ilgili kurumlardan saÄŸlanarak hazırlanır/hazırlatılır.

(3) YAS seviyelerindeki deÄŸiÅŸikliklerin etkilerinin deÄŸerlendirilmesi DSÄ° tarafından yapılır veya yaptırılır ve SYGM’ye yılda bir defa bildirilir.

(4) YAS kalitesinde kirlilik etkilerinin deÄŸerlendirilmesi SYGM ve DSÄ° tarafından yapılır veya yaptırılır ve bu deÄŸerlendirmeye göre risk altında olan YAS kütleleri SYGM ve DSÄ° tarafından, 28/1/2012 tarihli ve 28187 sayılı Orman ve Su Ä°ÅŸleri Bakanlığı Çalışma Grupları YönetmeliÄŸi hükümleri gereÄŸince kurulacak çalışma grupları marifetiyle müÅŸtereken belirlenir.

(5) Risk altında olduÄŸu belirlenen YAS kütlelerinin karakterizasyonunun envanteri SYGM tarafından tutulur.

Yeraltı suyu kimyasal durumunun deÄŸerlendirilmesi ve eÅŸik deÄŸerlerin belirlenmesi için kriterler

MADDE 7 – (1) Yeraltı sularının iyi kimyasal durumu, Ek-1’e göre, Ek-2’de yer alan YAS kalite standartları ve Ek-3’e göre belirlenen eÅŸik deÄŸerler esas alınarak deÄŸerlendirilir.

(2) YAS iyi kimyasal durumunun tanımlanması maksadıyla kullanılacak olan YAS kalite standartları ve eşik değerler, SYGM tarafından belirlenir.

(3) Ä°yi kimyasal durumunu tanımlayan Ek-1’deki tabloda belirtilen deÄŸerlendirme için Ek-2’de yer alan YAS kalite standartları ve Ek-3’e göre belirlenen eÅŸik deÄŸerler kullanılır.

(4) Ä°yi kimyasal durumda olan yeraltı suyuna uygulanabilir eÅŸik deÄŸerlerin belirlenmesinde, YAS kütlesinin korunması esas alınır. EÅŸik deÄŸerlerin belirlenmesinde toksikolojik ve eko-toksikolojik maddeler de dikkate alınır.

(5) Ä°nsan saÄŸlığını ve çevreyi korumak maksadıyla, yeni bir kirletici için eÅŸik deÄŸer belirlenmesini, mevcut bir eÅŸik deÄŸerin deÄŸiÅŸtirilmesini veya önceden kaldırılan bir eÅŸik deÄŸerin tekrar eklenmesini gerektiren bir durumun ortaya çıkması halinde, eÅŸik deÄŸerler listesi yeniden düzenlenir. YAS kütlesi kirletici veya kirletici grupları ve kirlilik göstergeleri açısından artık risk altında olarak tanımlanmıyorsa, bu parametreler için belirlenmiÅŸ eÅŸik deÄŸerler, eÅŸik deÄŸer listesinden çıkarılabilir.

Yeraltı suyu miktar durumunun deÄŸerlendirilmesi için kriterler

MADDE 8 – (1) YAS kullanımlarında besleme ve çekim dengesinin korunması ve tahsisi yapılan miktardan fazla su kullanılmaması esastır.

(2) YAS tahsisi yapılırken bölgeye veya YAS kütlesine özel hidrojeolojik veriler, su bütçesi hesapları, arazi kullanım durumu, yeraltı suyunun akım yönü, emniyetli çekim miktarı, baskı ve etkiler ve YAS kütlesinin miktar ve kimyasal durumunu etkileyebilecek diÄŸer faktörler dikkate alınır.

(3) Ä°nsani faaliyetlerin yeraltı suları üzerindeki etkilerinin gözden geçirilmesi maksadıyla, DSÄ° tarafından her bir akiferi temsil edecek sayı ve konumda YAS gözlem kuyusu belirlenerek YAS seviyeleri yeterli sıklıkta izlenir, izleme neticelerine göre risk altında olduÄŸu belirlenen her bir YAS kütlesi için yıllık ortalama çekim miktarı ile ilgili bilgilerin envanteri DSÄ° tarafından tutulur ve düzenli olarak SYGM’ye bildirilir.

(4) YAS çekimlerinin düzenlenmesi, 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanunun 10 uncu, Geçici 2 nci ve Geçici 3 üncü maddeleri ile 7/6/2011 tarihli ve 27957 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüÄŸe giren DSÄ° Yeraltısuyu Ölçüm Sistemleri YönetmeliÄŸinin hükümleri uyarınca yapılır.

Yeraltı sularının izlenmesi

MADDE 9 – (1) YAS kütle veya kütlelerinin miktar ve kimyasal durumunun izlenmesi, belirlenen YAS kütlelerinin karakterizasyonundan sonra YAS kütlesinin durumu dikkate alınarak DSÄ° tarafından Ek-5’e uygun olarak gerçekleÅŸtirilir.

Yeraltı suyu kimyasal durum deÄŸerlendirmesi için metod

MADDE 10 – (1) Ä°zleme sonuçlarına göre, YAS kimyasal durumu DSÄ°’nin görüÅŸü alınarak SYGM tarafından Ek-6’ya uygun olarak deÄŸerlendirilir ve bir rapor olarak her altı yılda bir güncellenerek yayımlanır. Bu rapor, YAS kütlesinin yeraltı suyu kalite standartlarını, eÅŸik deÄŸerleri, izleme sonucuna göre elde edilen deÄŸerleri ve bunların yorumunu içerir.

(2) AÅŸağıdaki durumlarda YAS kütle veya kütlelerinin iyi kimyasal durumda olduÄŸu kabul edilir:

a) 9 uncu maddeye göre yapılan izleme sonuçlarının Ek-1’in Tablo 1 ve 2’sinde yer alan ÅŸartları saÄŸlaması,

b) 9 uncu maddeye göre yapılan izleme sonuçlarının Ek-2’deki YAS kalite standartlarını ve Ek-3’e göre belirlenen eÅŸik deÄŸerleri aÅŸmaması,

c) Kirletici konsantrasyonlarının bir veya daha fazla noktada YAS kalite standardını veya eşik değeri aşması durumunda;

1) Bu kirletici konsantrasyonlarının Ek-6’ya göre yapılan deÄŸerlendirme uyarınca, etkilenen YAS kütlesi de dikkate alınarak, önemli bir çevresel riske sebep olmadığının tespit edilmesi,

2) Ek-1’in Tablo 1 ve 2’sinde yer alan ÅŸartları saÄŸlaması,

3) 13 üncü maddede yer alan YAS Koruma Alanları hükümlerini saÄŸlaması,

4) Söz konusu kirliliÄŸin insani maksatlı kullanımları önemli ölçüde olumsuz olarak etkilememesi,

(3) Kirletici konsantrasyonlarının bir veya daha fazla noktada YAS kalite standardını veya eÅŸik deÄŸeri aÅŸmasına raÄŸmen bir YAS kütlesi bu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendine göre iyi kimyasal durumda olarak sınıflandırılmış ise, izleme noktalarının temsil ettiÄŸi veya YAS kalite standartları ya da eÅŸik deÄŸerlerin aşıldığı durumlarda YAS kütlesini korumak için 12 nci maddede yer alan tedbirler alınır.

Yeraltı suyunun artan kimyasal durum bozulmasının ve iyileştirmeye başlama noktasının tespit edilmesi

MADDE 11 – (1) Yeraltı suyunun kimyasal kalitesinin iyileÅŸtirilmesine baÅŸlayabilmek için, risk altında olan YAS kütle veya kütlelerinde bulunan kirletici ve kirletici grubu konsantrasyonlarında veya kirlilik göstergelerinde önemli ve sürekli artan eÄŸilimlerin tespiti 9 uncu maddeye göre gerçekleÅŸtirilen izleme programı sonuçları esas alınarak, Ek-7’ye göre, SYGM tarafından belirlenir.

(2) Ek-2’de belirtilen YAS kalite standartları ve Ek-3’e uygun belirlenen eÅŸik deÄŸerler dikkate alınarak iyileÅŸtirmeye baÅŸlama noktası SYGM tarafından Ek-8’e göre tayin edilir.

(3) Noktasal kaynaklar ve kirlenmiÅŸ alanlar sebebiyle oluÅŸan kirlilik dağılımlarının iyi YAS durumuna ulaşılmasını tehdit etmesi halinde, kirliliÄŸin mevcut dağılımlarının olası etkileri deÄŸerlendirilir. Bu deÄŸerlendirme neticesinde, ihtiyaç duyulan yerlerde, o YAS kütlesinde tanımlanan kirleticiler için Bakanlık tarafından kirlenmiÅŸ alanlardan gelen yayılımın artmadığının, YAS kütle ve kütle gruplarının kimyasal durumunu bozmadığının, insan saÄŸlığı ve çevre için risk oluÅŸturmadığının doÄŸrulanması maksadıyla ilave eÄŸilim deÄŸerlendirmesi yapılır. Bu deÄŸerlendirme yapılırken, 8/6/2010 tarihli ve 27605 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toprak KirliliÄŸinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı KirlenmiÅŸ Sahalara Dair Yönetmelikte yer alan hususlar dikkate alınır.

(4) KirliliÄŸin azaltılması ve yeraltı suyunun kirlenmesinin önlenmesi için, karasal ve su ekosistemlerine, insan saÄŸlığına veya suyun mevcut ya da potansiyel kullanımına önemli derecede zarar verme riski barındıran eÄŸilimler, 12 nci maddede belirtilen program çerçevesinde alınacak olan tedbirlerle geri döndürülür.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Tedbirler Programı ve Yeraltı Suyu Koruma Alanları

Tedbirler programı

MADDE 12 – (1) SYGM koordinasyonunda, ilgili kurum ve kuruluÅŸların katılımı ile, YAS kirliliÄŸinin önlenmesi için yapılan izleme programı neticesinde elde edilen sonuçlar dikkate alınarak bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen temel tedbirleri de içeren bir Tedbirler Programı hazırlanır.

(2) Temel tedbirler, yeraltı sularının miktarının ve kimyasal kalite durumunun korunması, kirliliÄŸinin önlenmesi için bütün YAS kütlelerinde uyulması gereken asgari ÅŸartları tarif eder. Bu tedbirler ÅŸunlardır;

a) Yeraltı suyunda kirlenmeyi azaltmak ve yeraltı suyunun kimyasal açıdan bozulmasını önlemek için su kalitesine, insan saÄŸlığına, karasal ve su ekosistemlerinin kalitesine zarar verme riski olan faaliyetlere izin verilmez, 5 inci maddede belirtilen yasaklar ve düzenlemeler uygulanır.

b) YAS kimyasal durumunda olumsuz bir etkiye yol açan noktasal ve yayılı kaynaklardan gelen kirliliÄŸin önlenmesi maksadıyla kirletici girdileri dikkate alınarak teknik olarak mümkün olan tedbirler alınır.

c) YAS kalite hedeflerinin saÄŸlanması maksadıyla, sürdürülebilir YAS kullanımının saÄŸlanması ile ilgili tedbirlerin belirlenmesinde, 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun hükümleri ile 20/7/1961 tarihli ve 5/1465 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüÄŸe konulan Yeraltı Suları TüzüÄŸü ve 23/6/1972 tarihli ve 14224 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan DSÄ° YeraltısularıTeknik YönetmeliÄŸi hükümleri geçerlidir.

ç) Ä°zleme programı çerçevesinde yapılan izlemelere göre iyileÅŸmeye dönüÅŸün baÅŸlangıç noktasına yaklaşıldığı tespit edilen izleme noktalarında, bu aÅŸamaya gelinmesinin sebepleri ayrıntılı olarak analiz edilerek kimyasal durum bozulmasına sebep olan maddeler ile ilgili gerekli tedbirler alınır ve bu maddelerin izleme sıklığı arttırılır.

d) Alınan tedbirlere raÄŸmen YAS kütlelerinde eÅŸik deÄŸere ulaşılır ise yeraltı suyunun kimyasal durumunun bozulmasına sebep olan faaliyetler tespit edilerek durdurulur ve 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca iÅŸlem yapılır.

e) Yeraltı suyunun kirlenmesine ve kalitesinin bozulmasına yol açtığı tespit edilen kuyu, tünel, galeri gibi yapılar DSÄ° tarafından kapatılır. Kapatma masrafları yapı sahibinden tahsil edilir.

f) Kalıcı nitelikteki kirleticilerin yeraltı sularının kalitesini bozacak ÅŸekilde yüzeysel sulardan süzülme yolu ile kuyu ve drenlerden ortaya çıktığı veya çıkması muhtemel olduÄŸu durumlarda Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden OlduÄŸu KirliliÄŸin Kontrolü YönetmeliÄŸinde yer alan tedbirler uygulanır. GerektiÄŸi durumlarda söz konusu yönetmelikte yer alan deÅŸarj limitlerinde kısıtlamaya gidilir.

g) Atık sularla veya yaÄŸmur suları ile taşınarak yeraltı suyuna karışabilecek nitelikteki zararlı maddeler YAS besleme havzası içerisinde zeminde doÄŸrudan depolanamaz.

ÄŸ) Yeraltı sularının kirlenmemesi için tedbir almak maksadıyla her türlü kimyasal madde, proses ve arıtma çamurları ve özel atıklar ve benzeri maddelerin depolama tankları sızdırmasız olarak yapılır.

h) Radyoaktif izleyiciler kullanılması gerektiÄŸinde, su kirlenmesine sebep olmayacak maddeler seçilir.

ı) YAS beslenme sahalarının imar faaliyetlerine açılabilmesi için DSÄ°’den uygun görüÅŸ alınır.

i) Tehlikeli maddelerin kullanıldığı faaliyetler sırasında, kaza ihtimali göz önüne alınarak, YAS kirlenmesine engel olacak tedbirler alınır.

j) Yakma ve düzenli depolama gibi atık bertaraf tesislerinin yer seçiminde, bölgede bulunan yeraltı ve yüzeysel su kaynakları ve koruma havzalarının durumu, yeraltı su seviyesi ve YAS akış yönleri dikkate alınır. Yer seçimi yapılırken, atık bertaraf tesislerinin taban kotunun YAS seviyesine kadar inmemesi, yeraltı sularının kirlenmesinin önlenmesi maksadıyla gerekli tüm sızdırmazlık tedbirlerinin alınması esastır.

k) Düzenli depolama tesislerinden kaynaklanan sızıntı sularının yeraltı suyuna sızması ve muhtemel olumsuz etkilerinin önlenmesi için, tesis sahibi tarafından gerekli teknik tedbirler alınır. Düzenli depolama yeri seçiminin ardından, yeraltı suyuna gelecekte olabilecek etkilerin tespiti maksadıyla tesis sahibince, tesis iÅŸletmeye alınmadan önce, tesis alanı tabanında yer alan yeraltı suları, sızıntı suyu parametreleri dikkate alınarak izlenir. Ä°zlemeler, tesisin faaliyeti esnasında yılda bir kez olmak üzere tekrarlanır ve tesisin kapatılmasını müteakiben en az beÅŸ yıl boyunca da yılda bir kez olmak üzere izleme tekrarlanır. Kirlenme durumunda kirliliÄŸin giderilmesi için çalışmalar tesis sahibince yapılır/yaptırılır, masraflar tesis sahibince karşılanır.

l) Atık sularla sulama yapıldığı takdirde, sulama suyu kalitesi, miktarı ve sulama programı, bu suların yeraltı suyuna sızarak kalıcı bir kirlenmeye yol açma tehlikesini en aza indirecek ÅŸekilde düzenlenir.

m) YAS rezervlerini haiz akifer karakterindeki her türlü formasyondan malzeme temini yasaktır. Ancak YAS beslenme havzalarından malzeme alınmasına YAS kütlelerine zarar verilmemesi ÅŸartıyla DSÄ° tarafından izin verilebilir.

n) Kirleticilerin yeraltı suyuna sızmasının önlenmesi maksadıyla aÅŸağıdaki tedbirler alınır:

1) Ek-9’da verilen liste dikkate alınarak belirlenen tehlikeli maddelerin yeraltı suyuna sızmasının önlenmesi için gerekli tedbirler alınır.

2) Ek-9’da verilen listede yer almasına raÄŸmen tehlikeli olarak tanımlanmayan maddeler ve bu ekte yer almayıp Çevre ve Åžehircilik Bakanlığınca mevcut veya potansiyel kirliliÄŸe sebep olabileceÄŸi düÅŸünülen diÄŸer kirleticilerin yeraltı suyuna sızmasının ve bu kirleticilerin konsantrasyonlarının yeraltı suyunda bozulmaya ve sürekli artan kirliliÄŸe sebep olmasının önlenmesi maksadıyla gerekli tedbirler alınır.

(3) Denize kıyı bölgelerde, YAS kalitesinin korunması maksadıyla, tuzlu su giriÅŸimini önleyecek emniyetli çekim tespitlerinin yapılması gereklidir. Emniyetli çekim deÄŸerinin aşılmasına yol açan kuyular izinsiz açılmış ise derhal, DSÄ° tarafından kapatılır. Ruhsatlı kuyular ise, izin verilen çekim miktarları azaltılır veya tamamen kapatılarak ruhsatları iptal edilir. Bu iÅŸlemi yapan gerçek ve tüzel kiÅŸilerin eylemi kirletme yasağı kapsamına girer. Kıyı akiferlerinde tuzluluÄŸun gözlemlenmesi ve belirlenmesi, yeraltı suyunun kirlenmesi ve kalitesinin bozulmasının önlenmesi maksadıyla, 9 uncu maddeye göre izleme gerçekleÅŸtirilir.

(4) Ä°çmesuyu maksadıyla kullanılan YAS kütlelerini koruma maksadıyla teÅŸkil edilen koruma alanlarında, YAS kalitesinin korunması ve iyileÅŸtirilmesi maksadıyla 13 üncü maddede yer alan hükümlere göre gerekli tedbirler alınır. Gereklilik halinde Özel Planlama Esasları oluÅŸturulur.

(5) SYGM, bu Yönetmelik kapsamında alınan temel tedbirler dışında yeraltı sularında koruma ya da iyileÅŸtirme saÄŸlamak için gerekli gördüÄŸü durumlarda ilgili kurum ve kuruluÅŸların görüÅŸlerini de alarak ek tedbirleri belirler.

(6) Tedbirler programı, temel tedbirlerin yanı sıra YAS kütlelerinin karakterizasyonu, baskı ve etkilerin belirlenmesi ve izleme sonuçlarına göre belirlenmiÅŸ özel tedbirleri içerir. Bu program, altı yıllık dönemler için SYGM tarafından hazırlanır ve Bakanlığın koordinasyonunda; miktara iliÅŸkin tedbirler DSÄ°, kaliteye iliÅŸkin olarak alınan tedbirler niteliÄŸine göre Çevre ve Åžehircilik Bakanlığı, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve ilgili diÄŸer kurumlarca uygulanır. Bu dönemlerin ikinci yarısından itibaren tedbirler programı gözden geçirilir ve güncellenir. GüncelleÅŸtirilmiÅŸ program uyarınca oluÅŸturulan yeni ya da revize edilmiÅŸ tedbirlere, bir sonraki 6 yıllık programda iÅŸlerlik kazandırılır.

(7) Yeraltı suyunun kimyasal durumunda oluÅŸan geçici bozulmanın makul olarak görülemeyecek istisnai doÄŸal olaylara ya da kazalara baÄŸlı olması durumunda aÅŸağıdaki bütün vecibelerin yerine getirilmesi kaydıyla, bu Yönetmelik ÅŸartları ihlal edilmiÅŸ sayılmaz:

a) Yeraltı suyunun kimyasal durumunda daha fazla bozulmanın önlenmesi ve kirletici faaliyetlerden henüz etkilenmeyen diÄŸer YAS kütlelerini korunması için gerekli bütün tedbirlerin alınmış olması,

b) Bu gibi istisnai hallerde alınacak tedbirlerin programa dâhil edilmesi ve bu ÅŸartlar sona erdiÄŸinde yeraltı suyunun kalitesinin yeniden iyileÅŸtirilmesinden taviz verilmemesi,

c) Makul olarak görülemeyecek istisnai durumların muhtemel etkilerinin yıllık olarak gözden geçirilmesi ve uygun ÅŸartlar oluÅŸtuÄŸunda, YAS kalitesinin önceki durumuna döndürülmesi için Bakanlık tarafından belirlenecek bütün tedbirlerin alınması,

(8) YAS formasyondan kaynaklanan kalite bozukluÄŸu yaÅŸanması halinde bu Yönetmelik ihlal edilmiÅŸ sayılmaz.

(9) Alınan tedbirlere raÄŸmen izleme sonuçlarının YAS kalite standartlarına ulaşılamayacağının anlaşılması halinde SYGM tarafından ilgili kurum ve kuruluÅŸların görüÅŸleri alınarak;

a) Muhtemel olumsuzluğun sebepleri araştırılır.

b) Ä°lgili izinler deÄŸerlendirilerek uygunluÄŸu gözden geçirilir.

c) Ä°zleme programları gözden geçirilir.

ç) YAS kalite standartlarına ulaşılabilmesi için ilave tedbirler alınır.

Yeraltı suyu koruma alanları

MADDE 13 – (1) Ä°çme ve kullanma suyu olarak YAS temin edilen kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri yapılarda Ä°nsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik gereÄŸince izleme yapılır.

(2) DSÄ° Genel MüdürlüÄŸü, kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri için koruma alanlarını belirler. Belirlenen tüm koruma alanlarının envanterini tutar ve koruma alanı haritası hazırlar. Koruma alanları envanteri ve haritaları beÅŸ yılda bir güncellenir ve SYGM’ye bildirilir.

(3) Toplu içme suyu temini maksadıyla kullanılan kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri yapıların korunması maksadıyla;

a) Kuyu, pınar, kaynak, kaptaj, tünel, galeri ve benzeri yapılara elli metreden daha yakın mesafede hiçbir yapıya katı ve sıvı atık boÅŸaltımına ve geçiÅŸe izin verilmez.

b) Bu koruma tedbirini uygulayabilmek için YAS kaynağının elli metre çevresi dikenli tel ile çevrilir.

c) Bu alan içme suyunun temin edildiÄŸi idare veya idareler tarafından kamulaÅŸtırılarak emniyete alınır ve tapu kaydına koruma alanı olarak iÅŸlenerek Bakanlığa bildirilir. Bu alanda hiçbir faaliyete izin verilmez.

ç) Koruma alanının büyüklüÄŸü yerel ÅŸartlara göre, SYGM’nin görüÅŸü dikkate alınarak DSÄ°’ce deÄŸiÅŸtirilebilir. GerektiÄŸi hallerde ikinci bir koruma bandı oluÅŸturulabilir.

d) Bu alanlarda 12 nci maddede belirtilen hususların yanı sıra aÅŸağıdaki tüm tedbirler uygulanır:

1) Mutlak koruma alanı dışında oluÅŸturulan ikinci koruma alanında yapılaÅŸmaya izin verilmeksizin yalnızca geçiÅŸ, rekreasyon gibi maksatlarla kullanımına izin verilebilir.

2) Koruma alanı içinde atık boÅŸaltımını engelleyecek tedbirler alınır.

3) Bu alanlarda YAS kalitesine zarar verme riski olan faaliyetlere izin verilmez.

4) Atık sularla veya yaÄŸmur suları ile çözünerek yeraltı suyuna taşınabilecek nitelikteki maddeler YAS besleme havzası içerisinde zeminde doÄŸrudan depolanamaz.

5) Yeraltı sularının içme suyu maksadıyla kullanıldığı alanlarda, kullanılan tarım ilaçlarının doÄŸal ÅŸartlarda parçalanabilir ve canlılarda uzun süreli birikim yapmayacak türden olması gerekir. Bunların kullanımı konusunda, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın ilgili birimlerinden izin alınır.

6) Fazla veya yanlış gübre kullanılmamasına iliÅŸkin denetlemeler Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nca yapılır.

7) Koruma çalışmalarına raÄŸmen kirlilik oranında artışın olması durumunda gerekli hallerde tedbirler programında belirtilen hususlardan daha kısıtlayıcı tedbirler ilgili kurum ve kuruluÅŸların görüÅŸleri de alınarak SYGM tarafından belirlenir.

(4) Koruma alanlarında uyulması gereken hususlar Tedbirler Programında belirtilir.

(5) DSÄ°’ce yapılan koruma çalışmalarına raÄŸmen, içme ve kullanma suyu temin edilen YAS kütlelerinin kalitesinde Ä°nsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik gereÄŸince yapılan izlemeler neticesinde, YAS kütlelerinin kalitesinin yer alan standartları saÄŸlamadığının veya risk altında olduÄŸunun belirlenmesi halinde bu su kütlelerinin korunmasına iliÅŸkin SYGM’nin koordinasyonunda ilgili kurum kuruluÅŸların da katılımıyla Koruma Alanları oluÅŸturulur. Bu alanlar için Özel Planlama Esasları aÅŸağıdaki ÅŸekilde belirlenir:

a) Ä°çme ve kullanma suyu temin edilen YAS kütlelerinde koruma alanlarının büyüklüÄŸü ve uyulması gerekli hususlar, yeraltı suyunun hidrojeolojik özelliklerinin belirlenmesi ile karakterizasyonu çalışmalarının tamamlanmasının ardından jeolojik ve hidrojeolojik ÅŸartlara göre belirlenir.

b) Ä°çme ve kullanma suyu temin edilen YAS kütlelerinin çevresinde belirlenen mutlak koruma alanı YAS akım hızı dikkate alınarak oluÅŸturulur. Bu alan içme suyunun temin edildiÄŸi idare veya idareler tarafından kamulaÅŸtırılarak emniyete alınır, Bakanlığa bildirilir ve bu alanda hiçbir faaliyete izin verilmez.

c) Mutlak koruma alanını çevreleyen birinci derece koruma alanının büyüklüÄŸü yerel ÅŸartlar dikkate alınarak SYGM tarafından tespit edilir. GerektiÄŸi hallerde, ikinci veya üçüncü bir koruma alanı oluÅŸturulur ve bu bölgeler için genel koruma tedbirlerine ilave özel koruma ÅŸartları belirlenir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Denetim ve İdari Yaptırımlar

Denetim

MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan hükümlerin uygulanıp uygulanmadığını tespit etmek ve yürütülmesini saÄŸlamak için ilgili kanun hükümlerine uygun olarak yeraltı suyunun kalitesinin korunmasına iliÅŸkin denetim yapmak hususunda Çevre ve Åžehircilik Bakanlığı ve miktara iliÅŸkin konularla ilgili olarak denetim yapmak hususunda DSÄ° yetkilidir.

(2) OluÅŸturulacak denetim ekipleri, YAS kirliliÄŸinin önlemesi için atık suların yeraltı sularına doÄŸrudan ve dolaylı deÅŸarj edilmesini, arıtılmış atık suların yeraltı sularına doÄŸrudan deÅŸarj edilmesini önlemek, arıtılmış atık suların yeraltı sularına dolaylı deÅŸarj edilmesini kontrol etmek için periyodik denetimlerini gerçekleÅŸtirir.

(3) Denetimlerde öncelik içme suyu temin edilen YAS koruma alanlarına verilir.

(4) Ä°zleme programından elde edilen ölçüm deÄŸerleriyle gerçekleÅŸtirilen YAS kimyasal durum deÄŸerlendirmesinde ilk ölçüm deÄŸerlerinden daha kötü bir deÄŸer elde edildiÄŸi takdirde denetim sıklığı arttırılır.

(5) Ä°zleme programından elde edilen ölçüm deÄŸerleriyle gerçekleÅŸtirilen YAS kimyasal durum deÄŸerlendirmesinde iyileÅŸtirmeye baÅŸlama noktasına doÄŸru önemli ve artan eÄŸilim oluÅŸtuÄŸu takdirde, bu olumsuzluÄŸun sebepleri ayrıntılı olarak analiz edilir ve buna sebep olabilecek faaliyetler için denetim sıklığı arttırılır.

İdari Yaptırımlar

MADDE 15 – (1) Bu YönetmeliÄŸin hükümlerine aykırı faaliyetlere iliÅŸkin olarak 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 6200 sayılı Devlet Su Ä°ÅŸleri Genel MüdürlüÄŸünün TeÅŸkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve ilgili diÄŸer mevzuatta yer alan müeyyideler uygulanır.

(2) Bu Yönetmelikte yer alan yükümlülükleri yerine getirmeyenlere; yükümlülüklerin yerine getirilmesi için ek süre verilmesi ve bu süre sonunda da yükümlülükler yerine getirilmediÄŸi takdirde faaliyetlerinin kısmen veya tamamen durdurulması cezası Çevre Kanununun 15 inci maddesinde belirtilen makamlar tarafından, aynı Kanunun 20 nci ve 23 üncü maddelerinde belirtilen idari nitelikteki cezalar ise yetkili merciler tarafından verilir.

BEŞİNCÄ° BÖLÜM

ÇeÅŸitli ve Son Hükümler

Ä°stisnai durumlar

MADDE 16 – (1) DSÄ°, bu YönetmeliÄŸin kapsamı dışında yer alan aÅŸağıdaki reenjeksiyonlar için izin ÅŸartlarını belirler:

a) Hidrokarbonların aranması faaliyetleri sonucu ortaya çıkan maddelerden baÅŸka maddeler içermeyen, sadece hidrokarbonların aranması ile ilgili faaliyetler sonucu ortaya çıkan maddeleri içeren suların, hidrokarbonların çıkarıldığı jeolojik formasyonlara ya da daimi doÄŸal sebepler neticesinde baÅŸka maksatlar için uygun olmayan jeolojik formasyonlara, aynı derinlik ve aynı kaynaÄŸa olmak ÅŸartı ile, reenjeksiyonu,

b) Maden ve taş ocaklarında işletme faaliyetleri sırasında pompalama ile uzaklaştırılması gereken yeraltı suyunun, aynı derinlik ve aynı kaynağa olmak şartı ile reenjeksiyonunu,

c) DoÄŸal gaz ya da likit petrol gazının (LPG) depolanması gayesiyle, doÄŸal sebepler neticesinde baÅŸka maksatlar için uygun olmayan jeolojik formasyonlara enjeksiyonu.

(2) Ä°stisnai durumlar için verilen izinlerin envanteri izin veren idare tarafından tutulur ve SYGM’ye bildirilir.

Yeraltı suyu kütlelerinin belirlenmesi ve karakterizasyonu ile ilgili süreçler

GEÇÄ°CÄ° MADDE 1 – (1) YAS kütlelerinin ve hidrojeolojik özelliklerinin belirlenmesi ile karakterizasyonu bu YönetmeliÄŸin yayımı tarihinden itibaren beÅŸ yıl içerisinde tamamlanır.

Yeraltı suyu kütlelerinin izlenmesi ile ilgili süreçler

GEÇÄ°CÄ° MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak izleme çalışmalarına bu YönetmeliÄŸin yayımı tarihinden itibaren üç yıl içerisinde baÅŸlanır ve izleme altyapısının oluÅŸturulması bu YönetmeliÄŸin yayımı tarihinden itibaren beÅŸ yıl içerisinde tamamlanır.

Yeraltı suyu kütleleri için eÅŸik deÄŸerlerin belirlenmesi ve iyileÅŸtirmeye baÅŸlama noktasının tanımlanması ile ilgili süreçler

GEÇÄ°CÄ° MADDE 3 – (1) Ek-3’te yer alan maddeler için eÅŸik deÄŸerlerin belirlenmesi ve gerekli görüldüÄŸü hallerde Ek-9’da yer alan temel kirletici maddelerin ve bu maddeler için eÅŸik deÄŸerlerin belirlenmesi ile iyileÅŸtirmeye baÅŸlama noktasının tanımlanması izleme altyapısının bu YönetmeliÄŸe uygun hale getirilmesini müteakiben beÅŸ yıl içerisinde tamamlanır.

Tedbirler programının oluÅŸturulması ile ilgili süreçler

GEÇÄ°CÄ° MADDE 4 – (1) Tedbir programları, eÅŸik deÄŸerlerin belirlenmesi, Ek-9’da yer alan temel kirletici maddelerin ve bu maddeler için eÅŸik deÄŸerlerin belirlenmesi ve iyileÅŸtirmeye baÅŸlama noktasının tanımlanmasını müteakiben iki yıl içerisinde hazırlanır.

Yürürlükten kaldırılan hükümler

MADDE 17 – (1) Bu YönetmeliÄŸin yayımı tarihinden itibaren 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüÄŸe giren Su KirliliÄŸi Kontrolü YönetmeliÄŸinin 12, 13 ve 22 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüÄŸe girer.

Yürütme

MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Orman ve Su Ä°ÅŸleri Bakanı yürütür.

EKLER Ä°ÇÄ°N  LÜTFEN AÅžAÄžIDAKÄ° LÄ°NKÄ° TIKLAYINIZ
YERALTI SULARININ KÄ°RLENMEYE VE BOZULMAYA KARÅžI KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELÄ°K (EKLER)

7 Nisan 2012 Tarihli ve 28257 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı