Üye Ol
Üye Girişi
Webmail | Hizmetlerimiz | Yardım Konuları | Faydalı Linkler | Şifremi Unuttum? | Yeni Üyelik
Marbleport'a Hoşgeldiniz
Anasayfam YapAna Sayfam Yap Favorilerime ekleSık Kullanılanlara Ekle
  Site içi Arama:
Doğal Kaynaklar

MİKA

MİKA

Mika:Endüstriyel hammaddeler dünyasındaki son gelişmelere bağlı olarak mikanın bu alandaki önemi giderek artmıştır. Dünyada ( A.B.D., Kanada, Hindistan, İngiltere vb. ) mika içeren yataklar üzerinde jeolojik özelikle ekonomik jeoloji açısından çeşitli araştırmalar yapılırken, ülkemizde zengin mika yatakları olmasına rağmen, günümüze kadar mikanın endüstriyel hammadde olarak değerlendirilmesi yönünde herhangi bir çalışma yapılmamıştır.
Ülkemiz için yeni bir endüstriyel hammadde olan toz mika, dünyada endüstriyel alanda geniş çapta kullanılmaktadır. Özellikle çevre için zararlı etkileri belirlenen asbeste alternatif malzemeler arasında yer alması toz mikanın kullanımını geliştirmiştir Ülkemizde endüstriyel açıdan değerlendirilebilecek zengin mika yatakları mevcuttur. Özellikle pegmatitlere bağlı mika oluşumlarının yanı sıra, muskovit - şist gibi metamorfik kökenli kayaçlar da endüstriyel hammadde olarak rezerv teşkil etmektedir. Dünyada mika özellikle pegmatit, granit, mika-şist gibi kayaçlardan elde edilmektedir. Ülkemizde günümüze kadar yurtiçi olanaklardan toz mika üretimi yapılmamış, pegmatitik oluşumlara bağlı levha mika üretimi ise elverişsiz ve son derece kısıtlı şartlar altında yürütülmüştür. Pegmatitlere bağlı oluşumlarda mika rezervinin saptanamaması, oluşumların küçük çapta olması gibi bazı sorunlar nedeni ile aktif ve etkin madencilik faaliyetine izin vermemektedir. Pegmatitlere bağlı madencilik faaliyeti sonucu elde edilen levha mika, yoğunlukla elektrik - elektronik sanayinde kullanılmasına rağmen, son yıllardaki gelişmelere bağlı olarak giderek azalma göstermektedir. İşletme güçlükleri ve rezerv durumu, levha mika üretimine belli bir kısıtlama getirmiş, plastikler, cam elyafı, çeşitli seramikler ile mika kağıdı gibi değişik malzemeler, alternatif malzeme olarak elektrik elektronik sanayinde kullanılmaya başlamıştır ( 1 ). Bu esnada toz mika kullanımı ise giderek artış göstermiştir.
Tanım
Mika başlıca granit bileşimli mağmatik kayaçlarda, şist ve gnays gibi metamorfik kayaçlarda bulunan bir mineraldir. Metamorfik ve mağmatik kayaçlarda bulunan muskovit, kimyasal bozunmadan etkilenmemekte ve bazı sedimanter kayaçlarda ince taneli detritik mineral olarak bulunmaktadır ( 2 ). İri kristalli muskovit ve flogopit levhaları genellikle bölgesel metamorfizmaya uğramış kayaçlarda bulunur. Granit bileşimli pegmatitik kayaçlar, levha mikanın ana kaynağını oluştururlar. Filogopit levhalarına ise granitik kayaçların çevresinde ve kontakt metamorfizmadan etkilenmiş sedimanter kayaçlarda rastlanılmaktadır. Pegmatitler genellikle ticari olarak kullanıma uygun levha mikaların ana kaynağını oluştururlar.
Yerkabuğunda muskovit içeren kayaçlar yoğun olarak bulunmasına rağmen, bu oluşumların çok azı ticari öneme sahiptir. Bu tip pegmatitler açık renkli ve iri kristalli mağmatik kayaçlardır. Mafik kayaç kütleleri ve büyük granit intrüzyonlarında genellikle dayk şeklinde bulunurlar. Doğada 60 metre kalınlığında, 300 metre uzunluğunda 60 ila 150 metre arasında değişen derinliklerde muskovit içeren pegmatitlerin işletildiği bilinmektedir. Bunun dışında daha sığ yataklardan da muskovit üretimi yapılmaktadırPegmatitler feldispat, kuvars ve mika minerallerinin yanı sıra tali olarak granat, beril de içerebilirler. Pegmatitik oluşumlarda mineral dağılımları zonlanma ve tabakalanma gösterebilirler ( 3 ). Küçük kristalli muskovit mineralinin muhtelif kayaç türlerinde bulunmasına karşı, büyük levha muskovite doğada daha ender rastlanılır. Muskovit içeren pegmatitlerinin oluşumu çok ender olarak geniş hacimli olabilir.
Mika farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip levhamsı, kompleks bileşimli hidroalüminyumsilikat minerallerine verilen isimdir. Mineralojik olarak yerkabuğunun ağırlıkca % 3.8ini oluşturan mikalar özellikle asitik mağmatik ve metamorfik kayaçlarda bol olarak bulunur. Mika grubu mineralleri arasında endüstriyel öneme sahip ana mineral muskovit ve flogopittir ( 2 ).
Muskovit: KAl2(AlSi3O10)(F,OH)2. Muskovit, Rusya’nın Muscovy bölgesinde eski zamanlarda binaların dış cephelerinde cam olarak kullanılmaktaydı ve ismi bu bölgeden gelmektedir. Muskovit kayaç oluşturan önemli bir mineral olup mağmatik, metamorfik ve sedimanter kayaçların ana bileşenlerini oluşturur. Muskovitin düzgün ve muntazam bölünme göstermesi yapraksı yapısından ileri gelmektedir. Muskovit, monoklinik sistemde kristalleşmesine rağmen, kristal biçimi hegzagonal görünümdedir ( 2 ). Kristalografik olarak silis atomlarının etrafında oksijen atomlarının tetrahedral bir grup oluşturduğu tabakalı kafes tipi bir yapıya sahiptir. Oksijen atomlarının her biri üç tetraeder tarafından ortak kullanılır. Tetrahedral gruplar bir düzlem içerisinde pseudohegzagonal bir ağ oluştururlar. İkili ağlar tetraederlerin üst kısımlarında hidroksil grubu ile birbirlerine bağlanırlar. Tabakalar arasındaki boşluklarda ise potasyum atomları yer alır. Potasyum atomlarının konumu muskovitin dilinim düzlemlerini oluşturur ( 4 ). Yapraksı yapılar arasında potasyum iyonları ile beraber az oranda sodyum, rubidyum, sezyum, kalsiyum ve baryum bulunabilir. Oktaedrik durumdaki alüminyum iyonu yerine üç ve iki değerlikli demir, titanyum, magnezyum, lityum, krom, vanadyum, mangan gibi iyonlar da bulunabilir. Bu yer değişmeleri sonucu, muskovit bazı özel adlar alır. Kimyasal bileşiminde krom içeren muskovit özel bir isim fuksit, vanadyum içeren Roskolit, Mg,Fe+3 içeren Fengit, Li içeren Li-muskovit (lepidolit) olarak adlandırılır.
Mükemmel bir dilinimlenme gösteren muskovit, yumuşak ve elastik özellik gösteren ince levhalara kolayca ayrılabilmektedir. Çok ince levha halindeki muskovit, şeffaf, renksiz veya açık gri renkte olup, sedef parlaklığına sahiptir. Kalın levhaları ise yarı şeffaf, açık yeşil veya kırmızı renkte olabilir ( 3 ). Levha muskovit yüksek ısısal ve elektriksel özellikleri nedeniyle elektriksel alanda bir çok alette kullanılmaktadır. Hindistan, Pakistan, Brezilya ve Rusya önemli yataklara sahip ana ülkelerdir.
Flogopit: KMg3AlSiO3O10(OH)2. Flogopit, kırmızı - kahve rengi nenediyle Yununca phlogopas yani ateş görünümlü olarak adlandırılmıştır. Flogopit mika grubu içerisinde oldukça ender bir mineraldir. Diğer mika minerallerine nazaran daha üstün ısı ve elektriksel yalıtım özellikleri nedeniyle üretilmektedir. Açık kahve renkli flogopit karakteristik olmasına rağmen biyotitden ayrılması oldukça zordur. İdeal kristal boyutlarında flogopit levhalarına rastlanmak oldukça zordur. Rusya ın Kola bölgesinde geniş oluşumlar gözlenirBiyotit: K(Fe,Mg)3AlSi3O10(F,OH)2. Biyotit minerali birçok magmatik kayacın yanı sıra bölgesel ve kontakt metamorfik kayaçların ana bileşenlerinden birini oluşturur. Biyotit, düşük izolasyon özelliği ve yapısındaki demirin kolayca oksitlenmesi nedeni ile endüstriyel önem taşımamaktadır.
Lepidolit: KLiAl(Al,Si)3O10(F,OH)2. Son on yılda pazarı gittikçe artmıştır. Lepidolit lityum cevheridir ve genellikle granitik küttelerle bulunur. Lepidolitlerde lityum içeriği genellikle değişmekle beraber düşük lityum içerenlerin cevher olarak kullanılması mümkün değildir.Lepidolit kuvars, feldispat, spodumen,turmalin ve özellikle elbait ile beraber bulunur.
Zinwaldit: KLiFeAl(AlSiO3)O10(OH,F)2. Zinwaldit mika gurubu içersinde oldukça ender gözlenen bir mineraldir. Zinwaldit muskovit en daha koyu renkli, flogopit - biyotite nazaran daha açık renklidir. Zinwalditi diğer mika minerallerinden ayırt etmek oldukca zordur. Zinwaldit granit ve pegmatitik kayaçlarda oluşur. Ticari açıdan apatit ile beraber gözlendiği formları satılmaktadır.
Sınıflandırma
Ticari açıdan mika " işlenmiş " ve " işlenmemiş " olmak üzere iki kısma ayrılmaktadır. Genelde " işlenmiş mika " terimi ince ve küçük mika pullarının yapay olarak birbirleri üzerine yapıştırılması ile oluşturulmuş mika için kullanılmakta ve aşağıda belirtilen gruplara ayrılmaktadır
Mikanit : Genelde organik bir yapıştırıcı ile bağlanmış, ince levhaların bir tabaka boyunca üst üste dizilmesi sonucu oluşmuş, yüksek sıcaklıklarda sıkıştırılmış ürünlerdir.
Mika Kağıdı : Parça mikanın basınçla levha haline preslenmesi işlemi olup, ayrıca bir yapıştırıcı da kullanılmaktadır.
Mikalı Cam : İnce tanelerin, düşük erime noktasına sahip bor veya boro silikat camı ile bağlanması işlemidir.
" İşlenmemiş mika " basit sallama ve ayırma işlemleri haricinde başka bir işleme tutulmamış malzemeyi karakterize etmektedir " İşlenmemiş mika " başlıca levha, hurda, pul ve toz mika olmak üzere üç ayrı grupta değerlendirilmektedir.
Levha Mika Doğal olarak bulunan, oldukça düzgün, kalın ve geniş alanlı parçalara verilen isimdir. Levha mika doğal olarak oluşan mika bloklarından elde edilmektedir. Levha mika, kalınlığa bağlı olarak blok, film ( zar ) ve yaprak olmak üzere üç kısma ayrılır. Bu tanımlama Hindistan Standart Enstitüsü, A.S.T.M. ve T.S.E 570 sınıflandırmaları ile paraleldir. Tane boyuna bağlı olarak yapılan sınıflandırmanın yanı sıra renk, görsel kalite ve son kullanıma bağlı olarak daayırım yapılmaktadır. Levha mikanın kullanılan en tipik boyutu 154.8 cm2 ( 1.24 inch2 ) derecesidir Amerika Standart Enstitüsü ( A.S.T.M. ) levha mikayı on iki ayrı kaliteye ayırmıştır. Bu sınıflandırmalar mevcut yapısal kapanım ve yapısal etkileşimlere bağlı olarak saptanmıştır. A.S.T.M. ayrıca üretim esnasında her levha mikadan elde edilen kullanıma uyguBu tanımlamaya göre :
Blok Mika : Ağırlıkça en az % 95i 0.20 mm ( 0.008 inch ) üzerinde, geri kalanı ise 0.18 mm ( 0.007 inch ) kalınlıkta olan mika,
Film ( Zar ) : Herhangi bir kalınlıkta olan, levhalara ayrılmış bıçakla düzeltilmiş mika,Yaprak Mika : Kalınlığı 0.05 mm ( 0.002 inch ) ve 0.18 mm ( 0.007 inch ) arasında değişen bıçakla düzeltilmiş mika,
Bölünmüş Mika : Bu tanımlama 0.025 mm ( 0.001 inch ) altında ve 0.3 mm (0.012 inch) üstünde olmayan mikayı karekterize etmektedir .
Levha mika şartnameleri ; yapısal bozukluklara tabakalar arasında bulunan yabancı maddelere ( lekelere ), kaliteye ve doğada elde edilen mika levhalarının düzensiz biçiminden üretilebilecek en büyük dikdörtgenin alanına dayandırılarak hazırlanmıştırn dörtgenlerin hacmine bağlı olarak da bir sınıflandırma gelişmiştir.
Hurda ve pul mika
Hurda ve pul mika terimi genellikle levha mika olarak kullanılmaya uygun olmayan boyut ve kalitedeki mikayı kapsamaktadır . Geçmişte hurda ve pul mika terimleri eş anlamlı olarak kullanılmaktaydı. Fakat günümüzde yanlış yorumlamalardan kaçmak için bu iki terim arasında bir ayırım yapılmıştır .
Hurda mika terimi, pegmatit madenciliği sonucu elde edilen ürünü içermektedir. Ayrıca levha mika madenciliği sonucu ortaya çıkan atık malzemeyi de kapsamaktadır .
Pul mika terimi ise, levha mika haricinde diğer alanlarda kullanıma yönelik olan ve ince taneli çeşitli kayaçlardan zenginleştirme sonucu elde edilen mikayı karekterize etmektedir . Pul mika, bazen hurda mika olarak değerlendirilmesine rağmen şist, pegmatitlerden ve kaolin zenginleştirilmesi ile elde edilen ürünü de karekterize etmektedir .
Toz Mika
Mikanın ticari öneme sahip diğer bir grubunu da toz mika oluşturmakta, pul ve hurda mikanın toz haline getirilmesi ile üretilmektedir .Ticari sınıflandırmalarda çoğunlukla hurda mikayı da kapsamaktadır.
Blok Mikanın Kullanılması
Blok mikanın % 90nı elektrik - elektronik sanayinde kullanılmaktadır. Bu alanda mikanın kullanılması ısı ve elektrik izolasyonlarında dirençli olması, kimyasal reaksiyonlara girmemesi ve elektriği iletmemesidir. Büyük tabakalı muskovitler her türlü elektrik aletlerinin yapımında telefon santrallerinde, dinamo ve motor gibi yüksek voltaj indüksiyon aletlerinin yapımında kullanılmaktadır. Blok mika vakum tüpleri ve kapasitör imalinde de kullanılmaktadır. Son yıllarda mikanın elektrik - elektronik endüstrisinde kullanımı giderek azalma göstermiş ve alternatif malzemeler mika yerine bu endüstri kolunda kullanılmaya başlanmıştır.
Toz Mikanın Kullanılması
Mika, doğada en bol bulunan minerallerden biri olmasına rağmen ticari kullanım imkanları kısıtlı olan bir mineraldir. Bu durum değişik endüstri kollarında kullanılmaya uygun iyi kaliteli pul ve hurda mika oluşumlarının, endüstriyel açıdan az gelişmiş ülkelerde bulunmasından kaynaklanmaktadır. Mika, diğer endüstriyel hammaddeler ile kıyaslandığında küçük hacimli bir endüstri ve pazara sahiptir. Toz mika, levha mikanın kullanımı ile ilgili olmayan farklı endüstri kollarında yoğunlukla kullanılmaktadır .Doğada çok az mineralinin bu şekilde birbirinden çok farklı endüstri kollarında geniş kullanım imkanları bulunmaktadır.
Toz mikayı endüstri alanında bu kadar önemli kılan özelliklerinin neler olduğunun iyi incelenmesi gerekmektedir. Muskovit diğer endüstriyel hammaddelerde mevcut olmayan, aşağıda belirtilen fiziksel, kimyasal ve mekanik özelliklere sahiptir.
- Üstün mekanik, ısı ve elektriksel özelliklere sahip, yüksek gerilme ve bükülme dayanımı gösteren, şeffaf, elastik, esnek, sert ve nispeten ucuz doğal bir mineral olması,
- Kimyasal olarak kararlı olup, ışık, elektrik, su, yağ çözücüler, asitler ( hidroflorik asit ve konsantre sülfürik asit haricinde ), alkaliler ve kimyasal maddelere karşı dayanıklı olması,
- Mükemmel derecede dielektrik dayanımı ve ısı kararlılığına sahip oluşu,
- Neme, yanmaya, erimeye karşı dayanıklı olması, sıcaklık artışı ve azalmasına bağlı olarak ortaya çıkan değişiklikleri göstermemesi,
- Işığı yansıtan ve geçiren muskovit tanelerinin, dekoratif ve süsleyici bir özellik vermesi,
- Yapışmaya ve sürtünmeye karşı önemli özelliklere sahip olan muskovit tanelerinin yüzeylerinin korunmasına yardımcı olması,
- Boyalarda katkı maddesi olarak kullanıldığında düşük özgül ağırlığı ve yapraksı yapısı nedeni ile çökelmemesi ve boyada homojen bir dağılım göstermesi, ayrıca sudan etkilenmemesi, yapıştırıcı ve boyalar ile kolay karışması,
- Son ürünün sertleşmesine, pekişmesine ve kuvvetlenmesine yardımcı olması, mikro ölçekte kırılmayı ve bozunmayı önlemesi, iletkenliği azaltması ve ısı yalıtımını geliştirmesi,
- Ultraviyole ışığı geçirme özelliğine sahip olması, güneş ışığının , nemin ısı ve atmosferik gazların zararlı etkilerini azaltması, yaşam kalitesini ve yapıların dekoratif özelliklerini geliştirmesi gibi özellikler belirtilebilir .Hurda ve atık mika gerek ham cevherin çıkarımı esnasında gerekse levha mikanın üretimi sırasında veya zenginleştirme sonucu yan ürün olarak da elde edilmektedir. Bu gruptaki mika bazı durumlarda bir ocağın toplam üretiminin % 90nını oluşturabilmektedir . Bu yan ürünlerin ticari olarak değerlendirilmesi amacı ile endüstriyel çapta atık ve hurda mika olarak değerlendirilen ürünlerin kazanılması için çeşitli çalışmalar yapılmış, sonuç olarak bu grup toz mika pazarının gelişmesi ile değerlendirilmiştir.
Toz mikanın en büyük kullanım alanını oluşturan boya sanayiinde kuru, yaş ve mikronize mika kullanılmakta ve böylece emülsiyon ve sentetik boyalar, korozyona karşı kullanılan boyalar, alüminyum, dahili, harici boyalar elde edilmektedir .
Mikronize mika % 10 ila % 20 oranında emülsiyon boyalarda kullanılmaktadır. Bu tip boyalara katılan muskovit ile boyalar suya, bozunmaya karşı dayanım kazanmaktadır. Dekoratif görünüm elde etmek için mika boya sanayiinde kullanılabilir ve bu görünüm, mika levhalarının boyanın uygulandığı yüzeye paralel dizilmesi ile sağlanmaktadır. Bu dizilim yüzeye su girişini tutmakta, klor ve sülfat iyonlarını çözmekte yüzeyi korozyona karşı korumaktadır .Böylece mika içeriği kimyasal maddelere karşı asit ve alkalilerin neden olduğu korozyon etkilerini önlemede bir bariyer görevi yapmaktadır .Boya sanayiinde yaş, kuru ve mikronize mika kullanılmakta, ancak yaş öğütme ile yukarıda belirtilen özelliklerin sağlanması daha kolay olmaktadır. Yaş öğütülmüş mika, boyalarda çökmüş malzemenin yeniden yayılmasına, asılı halde kalmasına yardımcı olmaktadır.Alüminyum boyalarda mika içeriği karbonatlaşmayı kontrol etmekte, dolayısıyla alüminyum kaplı tabakaların renklerinin bozulmasını önlemektedir. Harici boyalarda kuruma zamanı, kolay sürülme, dekoratif özellik kazandırması vb. gibi özellikleri yüzünden dolgu maddesi olarak kullanılmaktadır. Plastik endüstrisinde, mukavemet artırıcı dolgu maddesi olarak kullanılmakta ve ürünlere yüksek çekme dayanımı ve esneklik kazandırmaktadır. Gerçekten de mika, plastik endüstrisinde ürünlerde meydana gelen bozunmayı önleyici ve ürüne dayanım kazandıran bir dolgu maddesidir. Mika, diğer dolgu maddelerine kıyasla daha uygun sertlik ve ısısal özelliklere sahip olması nedeni ile tercih edilmektedir.Plastik endüstrisinde kuvvetlendirici dolgu maddesi olarak kullanılan mika, cam lifi ve asbest gibi lifsi minerallere kıyasla, levhamsı yapıda olması nedeni ile ürünlerde tek bir yön yerine tüm düzlemde dayanıklılık sağlamaktadır .
Mika dielektrik özellikleri dikkate alındığı zaman, fenol yapışkan ve fenolik kalıp yapımında geniş çapta dolgu maddesi olarak kullanılmaktadırAteşe dayanıklı yapılarda yoğun olarak kullanılan asbestin yasaklanması ve mikanın da yer aldığı değişik alternatif malzemelerin asbest yerine kullanılması ile, özellikle kalsilikatik ve portland çimento üretiminde, kuru öğütülmüş mikanın önemi giderek artmıştır. Bu ürünlerde mikanın kullanımını etkileyen parametreler, büzülmeye karşı olan dayanımı ve yüksek koşullarında göstermiş olduğu ısısal kararlılıktır. Bu alanda kullanılan mikanın diğer önemli bir özelliği, kimyasal bileşiminde %2den az oranda MgO içermesidir. Ataşe dayanıklı alanlarda yüksek MgO içeriği yangın esnasında büzülme problemine yol açmaktadır .Gelişmiş ülkeler tarafından kanser tehlikesine karşı asbestin inşaat malzemesi olarak kullanımının askıya alınması sonucu, tane boyu 100 - 325 mesh arasında bulunan kuru öğütülmüş mikanın gerek yalıtkan alçı sıvasında, gerek çatlak çimentosunda dolgu maddesi olarak kullanımı artmıştır. Ayrıca yapılara dekoratif bir görünüm kazandırması ve ekonomik olması nedeni ile bu alandaki kullanımı gelişmiştir. Tane boyu 10 ila 30 mesh arasında değişen mika, özellikle çatı ve yüzey kaplamalarında , ziftle kaplanmış alanlarda sonradan meydana gelen yapışmayı önlemektedir. Refrakter tuğla üretiminde kullanıldığında, tuğlanın yalıtım ve mekanik özelliklerini etkilemektedir. Bu tip tuğlaların, ısı iletiminin düşük olması, yalıtım kapasitesini artırması ve diğer dolgu maddelerine kıyasla daha yüksek oranda dayanım göstermesi, 1000 °C sıcaklığa dayanması gibi özellikler, bu alanda mika kullanımını artırmıştır
Kauçuk endüstrisinde de dolgu maddesi olarak kullanılan mika, cerrah eldivenlerinden oto lastik üretimine kadar değişen geniş bir kullanım alanına sahiptir. Kauçuk endüstrisinde mikanın kullanıldığı alanlar ve ürünlere kazandırdığı özellikler:
- Tüm Kauçuk ürünlerinin yapışmasını önleyen nemlendirici olarak kullanılır. Yağlandırıcı olarak kullanıldığı zaman, mika taneleri ürünlerin yüzeyinde meydana gelen yapışmayı önler ve muntazam bir tabaka oluşturur.
- Ürünlere parlak, parıltılı ve cilalı bir görünüm kazandırır.
- Birleştirici katkı maddesi olarak kullanılır.
- Üretimde biçimlendirici yağ (kalıp yağı) olarak kullanılmakta ve sertlendirici etki oluşturmaktadır.
- Anti - friksiyon tozu olarak kullanılır.
- Yalıtımlı yumuşak kablo ve tellerin kaplanmasında ve ateşe dayanıklı yalıtkan ve yağların üretiminde de kullanılır.
Ayrıca kağıt, otomobil endüstrisinde, kozmetik, tekstil ve gübre sanayiinde, kaynak elektrodu imalinde ve inci parlatma boya maddelerinde olmak üzere çok farklı alanlarda az da olsa kullanımı mevcuttur. Son yıllarda otomobil endüstrisinde mika kullanımı giderek artmıştır.Plastiklerde mika içeriği sertlik ve bozulmayı önleyici etki ( metallere nazaran ) yaratmaktadır. Ayrıca otomobillerinin tabanına mika katkılı malzemeler yerleştirilerek, otomobilin içine gelen motor sesi önlenmeye çalışılmaktadır .
Son yıllarda güncelliğini koruyan asbest ve fiberglasa alternatif malzeme olarak toz mikanın kullanılabilirliği, bu minerale yeni kullanım alanları yaratmıştır.
MİKA Üretim Yöntemi ve Teknoloji
Toz mika üç ayrı metot ile üretilmektedir .Bu işlemler kullanım alanına bağlı olarak başlıca kuru, mikronize ve yaş öğütmeyi kapsamaktadır. Bu üç ayrı işlem sonucu elde edilen ürünler, fiziksel özellikleri ile özellikle görünüm açısından da birbirlerinden büyük farklılıklar göstermektedir. Mikanın toz haline getirilmesi işlemini takiben elde edilen ürün tane boyuna bağlı olarak da çeşitli gruplara ayrılmaktadır .Pul ve levha mikanın işlenmesi ve zenginleştirilmesi esnasında ortaya çıkan hurda ve atık mikanın değerlendirilmesi için ayrıca bir işlemden geçirilmesi gerekmektedir. Bu işlem cevher hazırlama tekniği bakımından mikanın öğütülerek, dilinim yüzeyleri boyunca daha ince levhalara ayrılmasını kapsamaktadır. Mikanın en ince pullarının sağlam ve elastik olması ve kırma işlemi esnasında bu özelliklerinin etkin olması nedeni ile tane boyunda önemli bir değişikliğin elde edilmesinde bazı sorunlar evcuttur .Dolayısıyla mikanın işlenmesi esnasında, ayrıca endüstriyel açıdan da kullanım alanına bağlı olarak farklı öğütme yöntemlerinin uygulanması gerekmektedir.
Kuru Öğütme
Kuru öğütme, yüksek hızlı çekiçli değirmenlerle yapılmaktadır. Elde edilen ürün, titreşimli elekler ile guruplandırılarak zenginleştirilmektedir ( 3 ). Ürünler genellikle yüksek oranda serbestleşmişlerdir. Bu işlem son derece kullanışlı, basit ve ekonomik bir işlemdir. Kuru öğütmede kullanılan diğer bir alet ise Majak değirmenleridir. Majak değirmenlerde akışkan enerjisinden yararlanılmakta, öğütme işlemi birbirine dik iki yatay jetin çarpışması ile sağlanmaktadır .Bu işlem çoğunlukla 16 ila 100 mesh tane boyutuna sahip malzeme elde etmek amacı ile kullanılır. Kuru öğütülmüş mika, tane kenarlarının pürtüklü ve yırtılmış olması, yüzeyinde büyük ölçüde aşınma meydana gelmesi nedeni ile un gibi bir görünüme sahiptir. Dekoratif kullanım için yeterli parlaklıkta değildir ve kayganlığı azdır. Ayrıca sıvılarla iyi karışmamaktadır .Kuru öğütme işlemi sırasında, mikanın tabakalı yapısının bozulmaya eğilimli olması nedeniyle çok ince taneli mika üretiminde bu işlem faydalı olmamaktadır. Bu durumlarda yaş öğütme teknikleri tercih edilmelidir.
Yaş Öğütme
Yaş öğütmede ezici veya çubuklu değirmenler kullanılır. Mikanın parlaklığının korunması istenildiği durumlarda yoğun olarak kullanılmaktadır. Bu tip değirmenlerde öğütücü ortam, cevherden ayrı olarak değirmen içine konmuştur. Çubuklu değirmenlerde çubuklar genellikle yüksek kaliteli karbonlu çeliklerden yapılmış, silindir şeklindeki parçalardan oluşmaktadır. Öğütme esnasında, parlaklığın kaybolmaması için ortam sıcaklığının artmamasına özen gösterilmelidir. Öğütmede değirmen iç hacminin % 40 - 50sine eşit miktarlarda malzeme konur . Toplam üretilen mikanın yaklaşık yarısı bu işlem ile elde edilmektedir. Bu işlem sonucu 100, 200, 325 mesh boyutlarında sınıflandırılmış % 20 ve daha fazla nem içeren metalik parlaklığa sahip iyi kalitede mika üretilmektedir ( 3 ). İşlemin nispeten yavaş ve pahalı olması üretimde dezavantaj oluşturmaktadır ( 12 ). Yaş öğütülmüş mika, çok ince levhalara ayrılması ve yapraksı özelliği nedeni ile endüstriyel alanda kuru öğütülmüş mikaya nazaran daha geniş bir kullanım alanına sahiptir
Mikronize Mika
" Mikronize "adı verilen 5 - 45 mikron inceliğe kadar öğütme yapan özel değirmenler kuru öğütmede kullanılan aletlerdir. Mikronizerlerde yüksek basınçlı ve aşırı ısıtılmış buhar jetleri ile taşınan mika tanelerinin, bu jetlerin silindirik bir gövde içerisinde, kesişme noktaları bir çember olacak biçimde bir açı ile çarpışmaları sonucu öğütülürler . Bu yöntemde kapalı bir alanda ve belli bir yörüngede yüksek hızla hareket eden mika taneleri bulunmakta, mika tanelerinin birbirlerine çarpması ve parçalanması ile öğütülme sağlanmaktadır.Ayrıca akışkan enerjisinden yararlanılan mikronizerler de mevcuttur. Öğütülen mikanın tane boyu, değirmende kalma zamanı ile kontrol edilmekte ve iri boyuttaki malzeme havalı ayırıcı ile ortamdan uzaklaştırılmaktadır .Levha mika üretimi ve zenginleştirilmesi genellikle basit madencilik faaliyetleri ile yapılmaktadır. Toz mika üretimi ve zenginleştirmesinde ise değişik yöntemler kullanılmaktadır. Mika zenginleştirilmesinde en basit ve en kullanışlı yol olarak kırma ve eleme önemli bir yer tutmaktadır. Mika yapraksı bir yapıya sahip olması ve elastikiyet göstermesi nedeni ile kırmanın mineral üzerinde etkisi az olmaktadır .Mikanın parlaklığını kaybetmemesi için ikinci kırma esnasında yoğunlukla çekiçli kırıcılar tercih edilmektedir. Kırma sonucu 0.75 inch ve üstü tane boyuna sahip ürün elde edilmektedir. Endüstriyel alanda yüksek alan şiddetli çeşitli manyetik seperatörler, flotasyon yöntemleri ve zigzag havalı ayırma yöntemleri mika zenginleştirilmesinde kullanılmaktadır. Bu değişik yöntemler ile kırma ve eleme sonucu elde edilen mikaya kıyasla daha ince tane boyuna sahip ürün kazanılmaktadır.
Endüstriyel hammadde olarak kullanılmaya uygun kuru, yaş ve mikronize muskovit ve flogopitin kimyasal

Kimyasal Analiz .......Muskovit ............Filogopit
SiO2 ....................44 - 47 .............37 - 43
Al2O3 ...................30 - 38 .............12 - 17
Fe2O3.................... 0.2 - 5 .............0.2 - 2
K2O....................... 8.5 - 11.5......... 8.5 - 11.5
Na2O .....................0.1 - 0.8 ...........0.3 - 0.8
TiO2 .........................0 - 0.9 ...........0 - 1.5
BaO ..........................- ..................0 - 0.7
MgO ......................0.3 - 1.5 ...........23 - 29
CaO ......................0.1 ..................0.1 - 0.5
Li2O ......................0.1 - 0.8 ...............0 - 0.1
P2O5 ...................0.01 - 0.03............ 0.01
S........................... 0.01................. 0.01
Nem Kaybı ...............0.1 - 0.2 ..............0.2
Ateşte Kayıp ..............4 - 5 ...............1 - 3

TÜRKİYEDE DURUM
Ülkemizde daha çok pegmatitlere bağlı olarak levha mika üretimi yapılmakta, küçük çapta madencilik çalışmaları yürütülmektedir. Pegmatitlere bağlı oluşumlarda mika rezervinin saptanması, oluşumların küçük çapta olması, pegmatitler içinde çok hetorojen ve düzensiz şekilde dağılması ve mika tenörünün saptanmasında zorluklar aktif ve etkin bir madencilik faaliyetinin yapılmasına izin vermemektedir. Pegmatitlere bağlı mika oluşumlarının yanı sıra, mika-şist, muskovit-şist, mika gnays gibi metamorfik kayaçların da endüstriyel hammadde olarak rezerv teşkil ettiği unutulmamalıdır. Dünyada mika özellikle pegmatitler, granit ve mikaşist gibi kayaçlardan elde edilmektedir. Dolayısıyla ülkemizde bu kayaçlarda da mika üretimi düşünüldüğünde, geniş bir potansiyelin oluştuğu görülmektedir. Bazı sahalarda feldispat zenginleşmesine bağlı olarak yan ürün olarak mika kısmi olarak çalışılmıştır.
Ülkemizde Akhisar bölgesinde, Balıkesir - Edremit- Sındırgı, Bitlis - Tatvan - Merkez, Bolu - Mudurnu - Düzce, Diyarbakır - Çermik, Elazığ - Merkez, Eskişehir - Merkez - Sarıcakaya, Gümüşhane - Merkez, İzmir - Merkez - Menemen - Ödemiş, Kastamonu - Daday, Kırklareli - Üskülüp - Lalapaşa, Kütahya - Simav, Manisa - Gördes - Demirci, Tunceli - Nazimiye, Sivas - Divriği - Kangal - İnhisar - Sorgun, Bursa - Uludağ, Kars - Torman bölgelerinde pegmatitik oluşumlara bağlı olarak büyük ve küçük çapta mika yatakları bulunmaktadır.
Eskişehir - Sarıcakaya, Aydın - Çine, Diyarbakır - Zile ve Gördes pegmatitlerinde yapılan incelemelerde önemli olabilecek kaynaklar saptanmıştır. Diyarbakır - Çermik bölgesinde yüzeylenen pegmatitler, pnömatolitik ve hidrotermal olarak oluşmuş, kalın kuvars damarlarının kontaklarında iri plakalar halinde renksiz ve gümüşü renkte bulunmaktadır .Gördes - Demirci pegmatitleri bir çok araştırmacı tarafından incelenmiştir. Bölgedeki işletmeler genellikle pegmatitlerden feldspat üretimi yapmaktadır. Seçimli madenciliğin ön planda olduğu işletmelerde, mika atık olarak değerlendirilmektedir. Atık olarak değerlendirilen mikanın milli bir servet olduğu üreticiler anlatılmalıdır. İşletmeler, feldspat üretimi esnasında atık olarak değerlendirilen kuvars ve mikanın değerlendirilmesi ile üretim maliyeti de düşürmüş olacaklardır.
Türkiyede Endüstriyel Hammadde Olarak Toz Mikanın Kullanılması
Ülkemizde son yıllarda bazı binaların dış yüzeylerinde mika katkılı sıvaların kullanılması, yapılara dekoratif bir görünüm kazandırması, toz mikanın endüstriyel alaanda kullanımının başlaması bakımından önemlidir. Bu alanda levha mikanın öğütülmesi (muskovitin) ve sıva içerisine irili, ufaklı muhtelif boyutlarda katılması, yapılara sadece dekoratif görünüm kazandırmaktadır. Bu tip yapılar dikkatle incelendiğinde, yapının dış yüzeylerinde atmosferik hareketlerin olumsuz bazı izlerinin ( ufalanma, parçalanma ve kırılmalar ) varlığı gözlenmektedir. Dolayısıyla yapı endüstrisinde dolgu maddesi olarak kullanılsa bile, muskovitin özelliklerinden bilinçli olarak ve etkin bir şekilde yararlanmak uygun olacaktır.
Kuru öğütülmüş 100 - 325 mesh tane boyutlu toz muskovitin yalıtkan malzeme ve çatlak çimentosu katkı maddesi olarak kullanımı yönünde boya üreticileri ile iri boyuta sahip muskovitin sondaj çalışmalarında, yüzey kaplamalarında ve tuğla üretimi alanlarında kullanılması yönünde diğer üreticilere tanıtımı yapılmalı, mikanın dolgu maddesi olarak ülkemizde kullanımı sağlanmalıdır. Yaş öğütülmüş mikanın ( 325 mesh ) boya ( ülkemizde çeşitli boya imalinde dolgu maddesi olarak değişik derecelerde mika kullanılmaktadır ) ve plastik sanayiinde, mika katkılı polimerlerin hazırlanmasında, kauçuk endüstrisinde dolgu maddesi olarak kullanımı, ayrıca günümüzde bu endüstri kollarında kullanılan mikanın yurtiçi olanaklar ile sağlanması ilk aşamada düşünülmelidir. Toz mikanın asbeste alternatif malzeme olarak kullanılabileceği son yıllarda yapılan çalışmalar ile ortaya konulmuş, bu alanda yürütülen çalışmalar hala artan boyutlarda devam etmektedir. Dolayısıyla ülkemizde izolasyon sanayinde, kalsilikatik ve portland çimentoları ile fren ve disk balata imalinde öncelikle asbest yerine toz mikanın dolgu maddesi olarak kullanımı yönünde ülkemiz de acil olarak çalışmalar yapılmalıdır.
Asbestin kullanıldığı tüm alanlarda mikanın kullanılması tabiki mümkün değildir. Özellikle yüksek sıcaklığın gerekli olduğu alanlarda ( 1000 °Cnin üstünde ) asbest yerine toz muskovit kullanımı etkin bir sonuç vermemekte, toz muskovit 1200 - 1300 °C arasında yapısal olarak bozunmaya maruz kalmakta ve duyarlılığını kaybetmektedir.


Buhttp://ekutup.dpt.gov.tr/adresindedir.

Yeterli gelmediyse , Sizin için araştıralım bilim@marbleport.com

II.ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER

Ankara Yılbaşı
istanbul yılbaşı
kıbrıs yılbaşı
Ankara Haber
Ankara Tente
Ankara Sürücü Kursu
Ankara Web Tasarım