├ťye Ol
├ťye Giri┼či
Webmail | Hizmetlerimiz | Yard─▒m Konular─▒ | Faydal─▒ Linkler | ┼×ifremi Unuttum? | Yeni ├ťyelik
Marbleport'a Ho┼čgeldiniz
Anasayfam YapAna Sayfam Yap Favorilerime ekleS─▒k Kullan─▒lanlara Ekle
  Site i├ži Arama:
Do─čal Kaynaklar

KAOLEN

KAOLEN KAOLEN

KAOL─░N

 Kaolin, kil mineralleri s─▒n─▒fland─▒rmas─▒ içinde bir grup kil mineraline verilen isimdir. Kaolin hammaddesini olu┼čturan en önemli mineral Kaolinit (Al2Si2O5(OH)4) olup alüminyum hidro silikat bile┼čimli bir kil mineralidir. Kaolin terimi alt─▒nda çe┼čitli jenetik modellerle olu┼čmu┼č kaolin türleri ve kaolinitik killer yer almaktad─▒r.
 
Kristal yap─▒lar─▒na göre yap─▒lan kil s─▒n─▒fland─▒rmalar─▒nda, e┼č boyutlu ve bir yönde uzam─▒┼č olanlar Kaolinit grubu olarak di─čerlerinden ayr─▒lmaktad─▒r.
 
Olu┼čum itibariyle, feldspat içeren granitik veya volkanik kayaçlar─▒n feldspatlar─▒n─▒n altere olarak kaolinit mineraline dönü┼čmesi sonucu kaolinler olu┼čmaktad─▒r. Ana kayaç içindeki alkali ve toprak alkali iyonlar─▒n, çözünür tuzlar ┼čeklinde ortamdan uzakla┼čmas─▒ sonucu Al2O3 içerikli sulu silikatça zenginle┼čen kayaç kaoliniti olu┼čturur.
 
K2O.Al2O3.6SiO2+2H2O------->Al2O3.6SiO2.H2O+KOH
Al2O3.6SiO2.H2O---------------->Al2O3.2SiO2.H2O+4SiO2
Al2O3.2SiO2+H2O+H2O-------->Al2O3.2SiO2.2H2O                  
                                       Kaolinit
 
Bu olu┼čum modeline göre altere olan ana kayac─▒n ta┼č─▒nmadan yerinde kalmas─▒ sonucu kaolinit yataklar─▒ olu┼čur. Ana kayaçlar─▒n bozunma öncesi ta┼č─▒n─▒p, ta┼č─▒nd─▒ktan sonra depolanmas─▒ veya bozunma sonucu ta┼č─▒n─▒p sedimanter yataklarda depolanmas─▒ sonucu kaolinit bile┼čimli kil yataklar─▒ olu┼čur. Bu birliktelik literatürde kavram karga┼čas─▒ yaratmakta olup, bunu verilen s─▒n─▒flamalarda görmek mümkündür.
 
Kaolinde Kaliteyi Belirleyen Unsurlar
 
Ana kayaç olan tüfler veya granitler içinde kaolinle┼čmeyi sa─člayan sular, ana kayaç parçac─▒klar─▒ ile birlikte silikat bünyesinde olan SiO2, K+, Na+, Fe2O3, S, CaO, MgO k─▒smen orijinal bünyeden uzakla┼čt─▒r─▒lmakta ya da sular─▒n tesiri sonucu çe┼čitli bile┼čenlere dönü┼čmektedir.
 
SiO2, silika, orijinal kayaç bünyesinde belirli k─▒sm─▒ Al2O3 ile birle┼čerek kaoliniti meydana getirmekte, fazlas─▒ ise d─▒┼čar─▒ya at─▒lmaktad─▒r.
 
Kaolinle┼čmeyi sa─člayan sular─▒n d─▒┼čar─▒ya at─▒lmas─▒ s─▒ras─▒nda silisin belirli bir k─▒sm─▒ cevherle┼čme yüzeyinde demirli-silisli ┼čapka ┼čeklinde kabuk halinde kalmaktad─▒r. D─▒┼čar─▒ya at─▒lamayanlar ise cevherle┼čme içinde serbest silis taneleri ┼čeklinde veya kaolinle┼čme içinde opal (silis) bantlar─▒ ┼čeklinde kalmaktad─▒r. Kaliteyi belirleyen en önemli unsurlardan olan silislerin bünyeden yo─čun olarak at─▒lmas─▒ halinde kaliteli kaolin cevheri meydana gelmektedir. ─░çinde serbest silis tanesi olarak kalan kaolinler ise, daha kolay ayr─▒┼čt─▒r─▒labildi─činden süzülebilir kaolin niteli─či kazanmaktad─▒r.
 
Fe2O3: Orijinal kayaç bünyesinde yer alan demirin kaolin içinde olmamas─▒ istenilen en önemli kriterden biridir. Ancak kimyasal i┼člem s─▒ras─▒nda demirin belirli bir k─▒sm─▒ kaolinle┼čme s─▒ras─▒nda uzakla┼čt─▒r─▒lamadan kalmaktad─▒r.
 
Alkaliler ve Al2O3: K2O + Na2O, Kaolin olu┼čunda belirtilen feldspatlar─▒n bozunmas─▒ sonucu kaolinle┼čme olmaktad─▒r. Feldspat K2O.Al2O3.6SiO2 (Potasyum), Na2O.Al2O3.6SiO2 (Albit) ne kadar fazla bozunursa, ortamdan o kadar fazla K2O ve/veya Na2O at─▒lmaktad─▒r. Bunlar─▒n at─▒lmas─▒ (ortamdan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒) ne kadar fazla olursa, kaolinle┼čmeyi belirleyen Al2O3 oran─▒n─▒ o kadar artacakt─▒r.
 
─░deal Kaolin Bile┼čimi: Al2O3.2SiO2,2H2O olup kaolinitte;
 
SiO(Silika)                          % 46.54
Al2O3 (Alüminyum Oksit)          % 39.50
H2O (Su)                               % 13.96
                                          % 100.00
 
Kaolin içindeki Al2O3 haricindeki di─čer bile┼čenlerin yüksek olmas─▒ demek, Al2O3 oran─▒n─▒n idealden (% 39.50'den) az olmas─▒ demektir. Bu da kalitesinin daha dü┼čük olmas─▒ demektir.
 
SO3 (Kükürt) ve Alunit: Kaolinle┼čmeyi sa─člayan kimyasal i┼člem s─▒ras─▒nda ortamda elementel S varsa; H2SO4+ (Sülfürik Asit) olu┼čacakt─▒r. Kaolinle┼čme i┼čleminin olabilmesi için ortamdan uzakla┼čt─▒r─▒labilecek madde, alkalilerden K2O olup, bunun çözünmesi s─▒ras─▒nda bazen tamam─▒ uzakla┼čt─▒r─▒lamamakta ve ortamda bir miktar K kalmaktad─▒r. K, ortamda çözünür halde bulunan; Al2O3 2(SO4)3 + H2O ------->2 Al (OH)+ H2SO4 ┼čeklinde çözümü Al+3 suda çözünen Si(OH)4 ile birle┼čerek kaolinit olu┼čur. Ortamda K geldi─či zaman K mevcut Al2(SO3)ile birle┼čerek alunit KAl(SO4)2.12H2O olu┼čacakt─▒r. Bu nedenle kaolinin bile┼čiminde alunit varsa K2O oran─▒ ile SO3 den dolay─▒ ate┼č zayiat─▒ yüksek ç─▒kmaktad─▒r.
 
FES(Pirit) : Kaolinle┼čme i┼člemi s─▒ras─▒nda Fe aç─▒─ča ç─▒kmas─▒ ve ortamdaki S ile birle┼čmesi sonucu bazen demir sülfür bile┼či─či olan piritler saç─▒lm─▒┼č halde kaolinle┼čme içinde (daha ziyade taban ve yan k─▒s─▒mlarda) gözükmektedir.
 
Ortamda K at─▒l─▒m─▒ olmas─▒ halinde SO4'ün belirli k─▒sm─▒ kalaca─č─▒ için kaolinlerde alunit olmas─▒ (maksimum % 0.5'e kadar SO4) normal say─▒lmakta olup, SO4'ün tamam─▒n─▒n ortamdan at─▒lmad─▒─č─▒n─▒ göstermektedir.
 
Kil ve Kaolin S─▒n─▒flamas─▒
 
Killer, kimyasal özelliklerine göre çe┼čitli s─▒n─▒flamalara ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Killer, silikat minerali olup, özelliklerine göre de çe┼čitli s─▒n─▒flara ayr─▒l─▒rlar. Bu özelliklerin ba┼č─▒nda kristal yap─▒lar─▒ gelmektedir. Kristal yap─▒lar─▒na göre killerin s─▒n─▒flama tablosu a┼ča─č─▒dad─▒r.
 
Killerin kristal yap─▒lar─▒na göre s─▒n─▒fland─▒rmas─▒
 
 

Tabaka Grup Cins
2 Tabakal─▒ olanlar Kaolinit Grubu
a) E┼č boyutlu olanlar
b) Bir yönde uzam─▒┼č olanlar
Kaolinit, Dikit
Halloysit
3 Tabakal─▒ olanlar Smektit Grubu
─░llit Grubu
Vermikülit Grubu
Montmorillonit
Bediellit, ─░llit
Vermikülit
4 Tabakal─▒ olanlar Klorit Grubu Klorit
Zincir yap─▒s─▒ olanlar Sepiyolit Grubu Sepiyolit
Atapulgit
Paligorskit
 
 
Kil s─▒n─▒flama tablosundan anla┼č─▒laca─č─▒ gibi kaolinit, bir kil minerali olup, 2 tabakal─▒ ve e┼č boyutlu özelli─činden dolay─▒ di─čer kil minerallerinden ayr─▒lmaktad─▒r. Bu ayr─▒lma kristal yap─▒s─▒ dikkate al─▒narak yap─▒lan bir mineralojik s─▒n─▒flamad─▒r. Fiziksel özellikleri ve bulundu─ču ortam ┼čart─▒ nedeniyle kaolinle┼čme, orijinal ana kayac─▒n alterasyon (bozunma) i┼čleminin yerinde gerçekle┼čmesiyle olu┼čan cevherle┼čmedir. Yani bir kaolin yata─č─▒n─▒ bir kil yata─č─▒ndan ay─▒ran en önemli fiziksel faktör, cevherle┼čme ile orijinal kayac─▒n ayn─▒ yerde olmas─▒d─▒r. Kil yataklar─▒ ise ta┼č─▒narak depolanm─▒┼č yataklard─▒r. ─░ster kaolin yata─č─▒nda ister kil yata─č─▒nda ana mineral kaolinit olmas─▒ halinde, kaolin olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒labilir. Kil yata─č─▒nda orijinal birincil mineralin ba┼čka mineral olmas─▒ halinde kaolinden ayr─▒larak halloysit, illitik kil, montmorillonitik kil v.s gibi isimlerle orijinal kaynaktan itibaren ayr─▒lmaktad─▒r.
 
Depolanma fark─▒ndan dolay─▒, kaolinle┼čme ile orijinal mineralleri kaolinitten olu┼čan kil yata─č─▒ aras─▒nda kaolinit minerallerinde de baz─▒ küçük farkl─▒l─▒klar olmaktad─▒r. Bunlar;
 
-kaolinlerdeki mineraller primer oldu─ču için içindeki yabanc─▒ maddelerin kil yata─č─▒ndan daha az olmas─▒ nedeniyle görünü┼čleri daha beyaz ve pi┼čme renkleri daha beyazd─▒r.
 
-primer kaolin yata─č─▒ içindeki kaolinit kristalleri kil yata─č─▒na göre daha büyük olup, bu farktan dolay─▒ kaolinitik killer daha plastik ve kuru, mukavemetleri daha yüksektir.
 
-kaolin cevherle┼čmesi içindeki kristaller öz┼čekillidir. Killerde ise kö┼čelerden k─▒r─▒lmalar olmu┼č ve boylar─▒ daha küçülmü┼čtür (H.Hüseyin Tan─▒┼čan).
 
Seramik teknolojisinde yukar─▒da bahsedilen safs─▒zl─▒klar─▒ olu┼čturan Fe2O3 (demir), SO3 (kükürt) gibi safs─▒zl─▒klar kaolinlerin en önemli özelli─či olup, bunlar─▒n renk vermesi (Fe2O3), SO3 (kükürt), seramikte f─▒r─▒n s─▒cakl─▒klar─▒nda ba┼čka kimyasal reaksiyonlara girerek serami─čin bünyesini bozmas─▒ özelliklerinden dolay─▒ istenmemektedir.
 
Kaolinit minerali, seramik yap─▒m─▒nda ─▒s─▒t─▒ld─▒─č─▒nda 200 oC'nin alt─▒nda higroskopik suyunu b─▒rak─▒r. 500-600 oC'de kimyasal formüldeki ba─č─▒l suyunu b─▒rakarak metakaolinite dönü┼čür.
 
Al2O3.2H2O.2SiO2------>  Al2O3.2SiO2+2H2O+Enerji-------->Metakaolinit
 
1000 oC'de metakaolinit mullit ve silise (kristobalit) dönü┼čür.
 
3(Al2O3.2SiO2 2H2O) -------------- 3Al2O3.2SiO2     +      4SiO2        +       6H2O
                                                                                                                                  
                                                      Mullit                    Kristobalit
 
Seramik yap─▒lmas─▒nda 1000 oC'de olu┼čan mullit kristali, kaolinitin tabaka yap─▒s─▒ndan i─čnemsi forma dönü┼čmesi halidir. Bu hali çok sert, kimyasal tesirlere dayan─▒kl─▒, mekanik mukavemeti fazla ve elektri─či iletmeyen halidir. Mullit olu┼čumundan aç─▒─ča ç─▒kan SiO2 'nin bir k─▒sm─▒ birle┼čerek ba┼čka minerallere (wollastonit) dönü┼čür. Bir k─▒sm─▒ da orijinal bünyede silis olarak kalmaktad─▒r.
 
Tüketim
Tüketim Alanlar─▒
Dünya kaolin tüketiminde parasal ve tonaj de─čerleri bak─▒m─▒ndan, birinci s─▒ray─▒ ka─č─▒t sanayii almaktad─▒r. Avrupa pazar─▒nda ka─č─▒t, dolgu maddesi olarak toplam tüketimin % 40'─▒, Amerika pazar─▒nda ise bu amaçla toplam tüketimin % 80'i kullan─▒lmaktad─▒r.
 
Özellikle ka─č─▒t dolguda Avrupa kaolinle birlikte kalsit te kullanmaktad─▒r. Ku┼če-kaplama ka─č─▒tta da benzer durum söz konusu olup, özellikle ku┼če ka─č─▒tta kaolinin kalite bak─▒m─▒ndan avantaj ve üstünlü─čü vard─▒r.
 
Dünya ka─č─▒t tüketiminde, kaolin ve kalsite ikame olarak, TiO2, talk vb. de  kullan─▒lmaktad─▒r. Bunlar─▒n toplam tüketimleri, belirli y─▒llarda kaolin tüketimini azaltmakla beraber, bu oran çok büyük boyutlarda olmamaktad─▒r. Ancak dünya kalsit tüketimi, kaolin tüketimini etkileyen en önemli unsurdur.
 
Seramikte kaolin tüketimi, en çok s─▒hh─▒ tesisat, porselen ve izalatör sanayiinde olmaktad─▒r. Fayansta tüketim maksimum % 20 dolay─▒ndad─▒r.
 
Son y─▒llarda seramik sektörü d─▒┼č─▒nda, kaolinin en büyük tüketimi çimento sanayiinde olup, kaolin tüketim oran─▒ tüvenan üretimin % 30'u mertebesine ula┼čmaktad─▒r.
 
Seramik sektörü d─▒┼č─▒nda kaolinin en büyük tüketimi, boya, lastik ve plastik sanayiinde dolgu maddesi olarak kullan─▒lmas─▒d─▒r.
 
Tesis türü kaolinler, cam elyaf─▒, kimya sanayi, ilaç sanayi gibi sektörlerde kullan─▒lmaktad─▒r. Ancak kullan─▒m oranlar─▒n─▒n dü┼čüklü─čüne ra─čmen mali portresi yüksek tüketimlerdir. Ayr─▒ca fiberglass (cam elyaf─▒) üretiminin giderek artt─▒─č─▒ gözlenmi┼čtir. Bu oran ABD kaolin üretiminin % 5'ine ula┼čmaktad─▒r (450 000 ton/y─▒l).
 
Üretim
 
Üretim Yöntemi ve Teknoloji
 
─░ngiltere Cornwall yataklar─▒, hidrolik yöntem olan tazyikli su ile üretilmekte, kopar─▒lan parçalar do─črudan süzme tesislerine ta┼č─▒nmaktad─▒r.
 
Di─čer büyük yataklarda, genellikle aç─▒k i┼čletme yolu ile üretim yap─▒lmaktad─▒r. Ka─č─▒t ve seramik kalitesindeki kaolinler, süzme tesislerinden geçirildikten sonra boyutlar─▒na göre ayr─▒lmaktad─▒r. Bunlar genelde sulu de─čirmenlerde ö─čütme ve silis ay─▒rma i┼člemi sa─čland─▒ktan sonra, çöktürme tanklar─▒ ve hidrosilikonlardan geçirilmektedir. Manyetik seperatör ve haval─▒ püskürtücü ile a─čartma i┼člemleri daha ziyade ka─č─▒t sanayi için yap─▒lmaktad─▒r. Kurutma i┼člemi sonras─▒ rutubeti azalt─▒r.
 
Ürün Standart─▒
 
Çe┼čitli sanayi kollar─▒ndaki kullan─▒ma ba─čl─▒ olarak ürün standartlar─▒ de─či┼čkenlik göstermektedir. Bu de─či┼čiklikler, kimyasal bile┼čim, tane boyu da─č─▒l─▒m─▒ ve çe┼čitli reolojik özellikleri itibariyle olmaktad─▒r. Tablo 6'da belli ba┼čl─▒ sektörlere göre aranan ortalama ürün standartlar─▒ sunulmu┼čtur.
 
Çe┼čitli sektörlere göre kaolinlerde istenen ürün standartlar─▒
 
  Ka─č─▒t kaolini   Çimento  
  Dolgu Kaplama Porselen 1 2 Seramik
SiO2 48 47 46 - 48      
Al2O3 min 35 min 35 min % 30 min % 30 % 28 15 - 30
Fe2O3 max 0.4 max 0.4 max 0.5 max 0.4 max 0.4 max 0.5-1.00
TiO2 max 0.05 max 0.05 max 0.1      
CaO 0.2 0.1 0.2      
MgO 0.2 0.1 0.5      
K2O 1.5 0.5 1 - 1.5      
Na2O 0.2 0.2 0.1 - 0.3      
SO3 max % 1 max % 1 Eser max % 1 max % 1 max % 0.2
A.Z. % 12 - 13 % 12 - 13 % 11 - 13      
-2 mikron % 60 % 80   -5 cm -5 cm  
+10 mikron max % 10 max % 2   -10 cm -10 cm  
+50 mikron max % 0.1 max % 0.05        
Beyazl─▒k min % 80 min % 85        
A┼č─▒nd─▒rma 30 50        
Viskozite 68 - 70 68 - 70        
 
Dünya üretiminin % 35'ini elinde tutan, y─▒ll─▒k kaolin üretimi 8 m/ton'dan fazla olan ABD en büyük kaolin potansiyeline sahiptir.
Dünya Üretim Miktarlar─▒
 
Dünyada y─▒ll─▒k ortalama 20 milyon ton (1989: 24 milyon ton) kaolin üretilmektedir. Bu üretimin % 34'ü ABD, % 16's─▒ ─░ngiltere, % 14'ü Birle┼čik Devletler Toplulu─ču, % 5'i Kolombiya, % 4'ü Hindistan taraf─▒ndan kar┼č─▒lanmaktad─▒r.
 
ABD               - 9 milyon ton % 34
─░NG─░LTERE    - 4 milyon ton % 16
 
 
Türkiye kaolin ihracat─▒ ham kaolin olup, di─čer ülkelerden yap─▒lan ihracatlar ise tesis türü i┼členmi┼č kaolindir.
TÜRK─░YE'DE DURUM
Ürünün Türkiye'de Bulunu┼č ┼×ekilleri
Tan─▒m ve s─▒n─▒fland─▒rma bölümünde belirtildi─či gibi kaolinit bir kil mineralidir. Ancak dünya ve Türkiye'de, kaolin olu┼čum itibariyle kilden ayr─▒ olup Türkiye'deki kaolin yataklar─▒ ve kaolin i┼čletmeleri de killerden ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Türkiye'deki kaolin yataklar─▒n─▒n hemen hepsi hidrotermal kökenli yataklard─▒r. Bal─▒kesir-S─▒nd─▒rg─▒, volkano sedimanter bir yatak olup, daha sonra hidrotermal alterasyona u─čram─▒┼čt─▒r. Türkiye kaolin ocaklar─▒ ve rezervleri bilgilerinde, kil ve kaolinler ayr─▒ ayr─▒ de─čerlendirilmi┼č olup, rezervler bölümünde verilen kaolin rezervlerinin hepsi bu bölümde bahsedilen yataklanmalar olarak de─čerlendirilmelidir.
 
Rezervler
 
Türkiye'de arama yapan en büyük kurulu┼č olan M.T.A Genel Müdürlü─čünün, yapm─▒┼č oldu─ču çal─▒┼čmalara göre Türkiye kaolin rezervi 100 milyon tonun üzerindedir. Bu da küçümsenmeyecek bir rakamd─▒r. Bu çal─▒┼čmalar ayr─▒nt─▒l─▒ çal─▒┼čmalard─▒r. Tabloda rezervler olarak, bölgelerin genel potansiyelini gösteren rezerv ile i┼čletilebilir rezervler miktar─▒ 36 milyon ton civar─▒nda olup, bu rakamlar da Türkiye için yeterli miktard─▒r. Rezerv içerisinde en büyük bölge, Bal─▒kesirS─▒nd─▒rg─▒-Düvertepe bölgesi olup, bu bölge içerisinde en büyük rezervlere Sö─čüt Madencilik A.┼×. sahiptir. Rezerv tablosunda ayr─▒ca kullan─▒m alanlar─▒ ve tahmini kaliteleri de belirtilmi┼čtir.
 
Türkiye kaolin yataklar─▒, genellikle hidrotermal kökenli kaolin yataklar─▒d─▒r. Yani ABD'deki Georgia kaolin yata─č─▒ gibi bir yatak Türkiye'de mevcut de─čildir.
 
DPT ve MTA Genel Müdürlü─čü taraf─▒ndan yap─▒lan çal─▒┼čmalara göre, Türkiye kaolin rezervi 100 milyon ton civar─▒nda belirtilmektedir. Ancak i┼čletmeye elveri┼čli rakamlar bu kadar de─čildir. Söz konusu ara┼čt─▒rmalar, bölgesel çal─▒┼čma yaparak toplam potansiyelleri ortaya koymu┼čtur. Gerek i┼čletici kurulu┼člar─▒n yapm─▒┼č oldu─ču çal─▒┼čmalar, gerekse taraf─▒m─▒zca yap─▒lan de─čerlendirmeler tablo-14'de mukayeseli olarak verilmektedir.
 
Tabloda görülece─či gibi 100 milyon tonluk rezerv, MTA'n─▒n bugüne kadar yapm─▒┼č oldu─ču çal─▒┼čmalar─▒n sonucuna göre verilen rezervdir. Tablo yan─▒nda i┼čletilebilir-görünür olarak verilen rezerv ise taraf─▒m─▒zca bugüne kadar yap─▒lan çal─▒┼čmalar sonucu i┼čletilebilir olarak verilen rezervlerdir. Bu rezerv ise 35 milyon ton civar─▒ndad─▒r.
 
Türkiye kaolin yataklar─▒, tenör, kullan─▒m alanlar─▒ ve rezervleri
 
 
Bulundu─ču Yerler
%   Al2O3  
Kullan─▒m Alan─▒
Rezerv
(Gör+Muh) (Ton)
─░┼čletilebilir R. Görünür
(Ton)
Bal─▒kesir-S─▒nd─▒rg─▒ 13-33 ─░nce seramik,karo,
refrakter,ka─č─▒t
 
70,000,000
 
25,000,000
Bal─▒kesir-Ayval─▒k 15-32 Seramik ve karo fayans 1,000,000 500,000
Bal─▒kesir-─░vrindi 20-31 ─░nce ser. ve karo fay. 970,000 500,000
Bal─▒kesir-Gönen 23-28 Seramik 150,000 50,000
Çanakkale-Çan 17-35 Seramik ve refrakter 5,000,000 2,000,000
Bursa-Kemalpa┼ča 20-24 Ka─č─▒t 1,000,000 1,000,000
─░stanbul-Arnavutköy 15-35 Refrakter 800,000 -
      78,920,000 29,050,000
Eski┼čehir-Mihal─▒çç─▒k 20-33 Seramik ve karo fayans 3,330,380 1,000,000
Bilecik-Sö─čüt 15-23 Seramik 1,000,000 500,000
Kütahya-Gevrekseydi 20-24 Ka─č─▒t 724,924 200,000
Kütahya-Alt─▒nta┼č 20-31 Ser.,karo,fayans,ka─č─▒t 1,206,000 500,000
Kütahya-Emet 20-30 Seramik,karo,fayans 1,070,286 100,000
Kütahya-Simav 20-24 Seramik,karo,fayans 370,000 50,000
U┼čak-Karaçay─▒r 11-21 Seramik,karo,fayans 800,000 500,000
      8,501,590 2,850,000
Kayseri-Felahiye 23-34 Seramik ve refrakter 450,000 20,000
Konya-Sa─čl─▒k 15-30 Karo fayans ve seramik 607,000 100,000
Nev┼čehir-Avanos 18-33 Ser.,elekro pors.,karo 1,277,000 100,000
Ni─čde-Aksaray 15-32 Karo, fayans ve ka─č─▒t 1,500,000 1,000,000
      3,834,000 1,220,000
Trabzon-Arakl─▒,Arsin 14-23 Karo, fayans 200,000 50,000
Rize-Arde┼čen,F─▒nd─▒kl─▒ 14-23 Karo, fayans 275,000 50,000
Giresun-Bulancak 12-24 Karo, fayans 7,785,000 2,000,000
Ordu-Ulubey 17-23 Ka─č─▒t 730,000 100,000
Di─čerleri       700,000
      8,990,000 2,900,000
GENEL TOPLAM     100,245,590 36,020,000
 
Tüketim
 
Tüketim Alanlar─▒
 
Türkiye'de üretilen kaolinlerin % 80'i çimento sektöründe, % 20'si seramik, cam, ka─č─▒t ve di─čer sektörlerde tüketilmektedir. Bu da Türkiye'de üretilen kaolinlerin ham olarak tüketildi─čini göstermektedir. Giri┼č bölümlerinde bahsedildi─či üzere, Avrupa ve Amerika'da üretilen kaolinlerin % 80'i ka─č─▒t sektöründe tüketilmektedir. Avrupa ve Amerika'da ka─č─▒t ve kaolin endüstrisi çok geli┼čmi┼č olup, ham olarak üretilen kaolinlerin % 75'i ka─č─▒t ve ince serami─če hitap edilmek üzere tesislerde kullan─▒lmaktad─▒r.
 
Türkiye kaolinlerinin tüketim alanlar─▒ tablosu
 
Çimento Sektörü % 60
Seramik ve Cam Sektörü % 30
Dolgu-Lastik-Boya v.s. % 10
 
Geli┼čmi┼č ülkelerde üretilen kaolinlerin % 75'i ka─č─▒t sektöründe tüketildi─či gözönünde bulundurulursa, Türkiye ka─č─▒t sanayiinin tam geli┼čmedi─či ve Türkiye'de ka─č─▒t sanayiine hitap edebilen (özellikle kaplama) kaolinlerin üretilemedi─či ortaya ç─▒kmaktad─▒r. Türkiye'deki mevcut tesislerden ancak ka─č─▒t dolgu kaolinleri elde edilebilmekte olup, kaplama kaolinleri ithal edilmektedir.
 
Kaolin cevherle┼čmesi içinde % miktarlar─▒na göre olan safs─▒zl─▒klar, SiO2, Al2O3, Fe2O3, TiO2, CaO, MgO, K2O, Na2O ve A.Z. (Ate┼č zaiyat─▒) olup, bile┼čim analizinde bu oranlar─▒n toplam─▒ % 10'dur. ─░çindeki bu bile┼čenlerin çoklu─ču veya azl─▒─č─▒, bu minerallerin ┼čekli, bulunu┼č biçimi (ba─č─▒ml─▒-serbest) gibi özellikleri s─▒n─▒flamas─▒nda rol oynamaktad─▒r.
 
Dünyada baz─▒ kil yataklar─▒n─▒n ana mineralinin kaolinit olmas─▒ nedeni ile, literatürdeki bilgiler kil ve kaolin olarak da beraber verilmekte olup, dünya bilgileri ile mukayesesinde çeli┼čkili rakamlar ç─▒kmaktad─▒r. Bu nedenle mevcut s─▒hhatli bilgi ay─▒r─▒m─▒ yap─▒ld─▒ktan sonra, mukayese yapmak daha do─čru olacakt─▒r.
 
Kaolinin fiziksel özelliklerine göre kullan─▒m yerlerinin de─či┼čmesi nedeni ile;
- Seramik kaolini
- Porselen kaolini
- Fayans kaolini
- Çimento kaolini
- Ka─č─▒t Dolgu kaolini
- Ka─č─▒t Kaplama kaolini
- Demirli kaolin
- Silisli kaolin
- Plastik kaolin
- Refrakter kaolin
- Alunitli kaolin
 
gibi s─▒n─▒flamalara ay─▒rmak mümkündür.
 
Bu ay─▒r─▒m─▒n yap─▒lmas─▒nda en önemli özellik kimyasal ve özellikle fiziksel özelli─čine göre kullan─▒m yerinin belirlenmesidir.
 
Bu özelliklerinin belirlenmesi için çe┼čitli test ve teknolojik çal─▒┼čmalar─▒n yap─▒l─▒p, kullan─▒m özelli─činin en uygun ┼čeklinin belirlenmesi gerekmektedir.
 
Örne─čin, ka─č─▒t kaolini dolgu veya kaplama ka─č─▒t özelli─či için süzülebilirlik deneyleri sonras─▒ beyazl─▒─č─▒, tane inceli─či, içindeki ayr─▒labilir serbest silislerin % miktar─▒, ka─č─▒ttaki a┼č─▒nd─▒rma özellikleri, s─▒v─▒ (ya─č) emme özelli─či gibi kriterlere bak─▒larak karar verilmektedir.
 
Tüketim Miktar ve De─čerleri
 
Tüketim alanlar─▒ bölümünde bahsedildi─či gibi, Türkiye'de tüketilen kaolinlerin % 60'─▒ çimento sektöründe tüketilmektedir. Seramik ve cam sektörü olarak söz konusu kaolin raporunun haz─▒rlanmas─▒nda, çimento ve ka─č─▒t sektöründe de önemli oranda kaolin tüketildi─či için tüketim miktar ve de─čerleri (ton) bölümünde bu sektörlerin kulland─▒─č─▒ kaolin miktarlar─▒n─▒n yaz─▒lmas─▒ da do─čru olacakt─▒r. Ancak söz konusu sektörlerin tüketim miktarlar─▒ tahmini olarak yaz─▒lm─▒┼čt─▒r.
Üretim
 
Üretim Yönetimi ve Teknoloji
 
Türkiye'de bulunan kaolin ocaklar─▒nda aç─▒k i┼čletme ile üretim yap─▒lmaktad─▒r. Geçmi┼č plan döneminde i┼čçilikle yap─▒lan üretimler, talebin artmas─▒ sonucu i┼č makinalar─▒ ile yap─▒lmaktad─▒r. Sert kaolin ocaklar─▒nda patlay─▒c─▒ kullan─▒lmaktad─▒r. Sektörün ihtiyac─▒na göre özellikle Fe2O3 elle seçilmektedir. Ocaklarda 5-10 cm k─▒r─▒c─▒lar bulunmakta olup, yurtiçi ve ihracat 5-10 cm boyutlar─▒nda yap─▒lmaktad─▒r.
 
Seramik sektörünün ihtiyac─▒ olan masse kaolinleri, tüvenan veya 5-10 cm boyutlar─▒nda tüketilmektedir. Seramik fabrikalar─▒n─▒n baz─▒lar─▒nda, kaolin y─▒kama-süzme tesisi bulunmakta olup, bu tesislerden elde edilen süzülmü┼č kaolinler ancak kendi ihtiyaçlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamaktad─▒r.
 
Türkiye seramik ve ka─č─▒t sanayiinin istedi─či türde piyasaya kaolin sürebilen; Hisarsan ve Kadoksan firmalar─▒, piyasan─▒n istedi─či türde kaolinleri tesislerinde tam haz─▒rlayamamakta veya tüvenan olarak istenilen kaolinleri bulamad─▒─č─▒ndan dolay─▒ ka─č─▒t ve seramik sektöründe ikhalat yap─▒lmaktad─▒r. Frit ve s─▒r imalat─▒nda uygun kaolinler ile ka─č─▒t sanayiinin özellikle ku┼če ka─č─▒tta kulland─▒─č─▒ kaolinler, mevcut teknoloji ile elde edilemedi─či için ithalat yap─▒lmaktad─▒r. Türkiye'de mevcut tesislerde elde edilen süzülmü┼č kaolinler ka─č─▒t sanayiinde kullan─▒lan dolgu maddesi vas─▒f─▒nda Türkiye'deki bu tesislerden elde edilen kaolinler dolguda kullan─▒lmaktad─▒r. Türkiye'de bu tür tesisler konusunda büyük bir bo┼čluk olup, ka─č─▒t ve seramik sektöründe y─▒kanm─▒┼č kaolin ihtiyac─▒na yönelik yeni tesislerin kurulmas─▒ beklenmektedir.
 
Ürün Standard─▒
 
Türkiye'de tüketilen sektörler aç─▒s─▒ndan kullan─▒lan kaolinlerin kimyasal, fiziksel özelliklerine göre, ürün standartlar─▒ tablo halinde haz─▒rlanm─▒┼č olup, dünyadaki ürün standartlar─▒ ve tüketilen kaolinler aras─▒nda ürün standartlar─▒ bak─▒m─▒ndan büyük bir fark yoktur. Fabrikalar üretim reçetelerine göre de─či┼čik Al2O3, Fe2O3, SO3, TiO2 li hammadde kullan─▒rlar. Bu kriterlere ve reçetelere göre, kullan─▒m oranlar─▒ da farkl─▒d─▒r. Ancak fabrikalar─▒n kullan─▒ld─▒─č─▒ di─čer hammaddelerin fiziksel özellikleri kimyasal özelliklerinden daha büyük bir önem kazanmaktad─▒r.
 
Ka─č─▒t, porselen, s─▒hhi tesisat gibi kullan─▒m yerlerinde beyazl─▒k, serbest silis, a┼č─▒nd─▒rma gibi fiziksel özellikler daha da büyük önemi oldu─ču için tüketici kurulu┼člar ald─▒klar─▒ kaolinlerin kimyasal analiz standartlar─▒ndan çok, bu tür fiziksel özelliklerine bakmaktad─▒r. Sektörlere göre ürün standartlar─▒n─▒ gösterebilen bir tablo haz─▒rlanm─▒┼č olup, tüm tüketici kurulu┼člar─▒n ortalamalar─▒ bu standartlar içerisinde kalmaktad─▒r.
 
Türkiye kaolin ürün standartlar─▒
 
          Ka─č─▒t Çimento
  Fayans Elektro Porselen Porselen Frit
kaolini
Dolgu Kaplama 1 2
SiO2 (%) 55-80 55-60 58-65 58-78 44-46 50-60 78-80 57-60
Al2O3 13-25 28-30 24-32 15-28 30-35 30-35 13-18 26-28
Fe2O3 max 1.0 max 0.6 max 0.6 max 0.3 max 0.4 max 0.4 max 0.4 max 0.4
TiO2 max 0.5 max 0.5 max 0.5 - max 0.4 max 0.4 max 0.5 max 0.5
CaO max 1.0 - - - - - max 1 max 1
MgO max 1.0 - - - - - max 1 max 1
Na2O max 1.0 max 0.10 max 0.2 - - max 1.0 max 1 max 1
K2O max 1.0 max 0.10 max 0.2 - max 2.00 max 1.0 max 1 max 1
SO3 max 0.5 max 0.30 max 0.1 max 0.2 1-5.0 1-5.0 max 1 max 1
A.Z. 5-10 7-9 8-12 5-12 10-14 10-14 5-7 9-11
Beyazl─▒k - min % 85 min % 89 - min % 80 min % 85 - -
Tane Boyu
2 mikrondan
5 mikrondan
 
-
-
 
-
-
 
-
-
 
-
-
 
% 30-35
% 35-45
min % 80
10 mikron
% 0.3
 
-
-
 
-
-
Serbest silis - - - - max % 8 max %0.4 A.Z. A.Z.
Cr2O3 - - - - - - max 90
ppm
max 80
ppm
A┼č─▒nd─▒rma - - - - max 30 mg max 5 mg - -
Cins ham
kaolin
ham ve
tesis
ham ve
tesis
ham ve
tesis
tesis tesis ham ham
 
 
 
 
─░thalat ve ─░hracat
 
─░thalat: Seramiksektörünün s─▒r ve frit nitelikli kaolin ithalat─▒ mevcuttur. Bu da yukar─▒daki bölümlerde bahsedilen seramik kalitesinde s─▒rl─▒k kaolin elde edilmemesinden kaynaklanmaktad─▒r. Ayr─▒ca kaolin ithalat─▒nda en büyük s─▒ray─▒ ka─č─▒t sanayii olu┼čturmaktad─▒r. Ku┼če ka─č─▒t kalitesinde, süzülmü┼č, beyazl─▒─č─▒ yüksek ve -2 mikron boyutunda kaolin Türkiye'de kaliteli olarak tesislerde üretilmemektedir. Bu konuda en büyük iki tesisi olan Hisarsan ve Kadoksan firmalar─▒n─▒n üretti─či kaolinler ancak, ka─č─▒t dolgu özelli─čindedir. Son y─▒llarda Kale Madencilik'in Çan'da kurdu─ču kaolin y─▒kama tesisleri sayesinde ithalat─▒ azaltt─▒─č─▒ bilinmektedir. Bu tip tesislerin kurulmas─▒ ve bu tesislerde kullan─▒lacak kaolinlerin özelliklerinin çok iyi belirlenmesi sonucu, bu problemin azalt─▒lmas─▒ Türkiye kaolin ithalat─▒ için çok önemlidir. Türkiye'de seramik sektöründe faaliyet gösteren seramik ┼čirketleri ile emaye sanayiindeki ┼čirketlerin ve en önemlisi de ka─č─▒t sanayiinin kaolin ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒layan ithalat miktarlar─▒ hakk─▒nda sa─čl─▒kl─▒ bilgiler elde edilememi┼čtir.
 
 
Türkiye kaolin ─░thalat─▒:
 
U┼čak Seramik - ─░thalat yap─▒lmad─▒─č─▒ bildirilmi┼čtir.
Yar─▒mca Porselen - ─░thalat yap─▒lmad─▒─č─▒ bildirilmi┼čtir.
Hitit Seramik - 300 ton (tahmini)
Kütahya Porselen - 3 000 ton (tahmini)
Güral Porselen - 1 000 ton (tahmini)
Ege Seramik - 1 000 ton (tahmini)
Sö─čüt Seramik - 500 ton
Serel ┼×irketleri - 1 000 ton (tahmini)
Toprak Seramik - 2 500 ton (tahmini)
Eczac─▒ba┼č─▒ - 2 500 ton (tahmini)
Bozüyük Seramik - 300 ton (tahmini)
Çanakkale Seramik - 2 000 ton (tahmini-1993 y─▒l─▒ öncesi)
Kütahya Seramik - 500 ton (tahmini)
Kâ─č─▒t Sanayi - 7 500 ton (tahmini)
Toplam22 100 ton (tahmini)
 
─░hracat: Dünyakaolin ihracat─▒nda, birinci s─▒ray─▒ i┼členmi┼č ka─č─▒t kaolini olu┼čtururken, Türkiye kaolin ihracat─▒nda birinci s─▒ray─▒ ham kaolin olu┼čturmaktad─▒r. ─░hraç edilen kaolinlerin % 95'i çimento sektörüne hitap etmektedir. % 5'i de seramik ve di─čer sektörlerde kullan─▒lmaktad─▒r. Türkiye'den ihraç edilen kaolinler, k─▒r─▒lm─▒┼č, ham kaolin oldu─ču için katma de─čeri dü┼čüktür. ─░thalatta i┼členmi┼č kaolin al─▒nd─▒─č─▒ için katma de─čeri çok yüksektir. Bu da Türkiye'de mevcut kaolin süzme tesislerinde piyasan─▒n istedi─činin (özellikle ka─č─▒t sanayi) elde edilmemesinden kaynaklanmaktad─▒r.  % 85 beyazl─▒─č─▒n üstüne ç─▒k─▒lamamas─▒, serbest silis oran─▒n─▒n istenilen seviyelere indirilememesi sonucunda, a┼č─▒nd─▒rma yüksek  ve -2 mikrona inen parça boyu % 80'den azd─▒r. Türkiye kaolin ihracat─▒nda, son y─▒llarda belirli bir art─▒┼č gözlenmi┼čtir. D─░E kay─▒tlar─▒nda 1991 y─▒l─▒nda, 50 000 ton ihracat yap─▒ld─▒─č─▒ belirtilmektedir. ─░hracat yap─▒lan ülkelerin ba┼č─▒nda ─░spanya, Tunus, Yunanistan, ─░talya ve Ürdün gelmektedir.
Türkiye kaolin ihracat─▒nda son y─▒llarda belirli bir art─▒┼č gözlenmekte olup, bu art─▒┼č─▒n ileriki y─▒llarda, özellikle çimento sektörüne hitaben daha da artaca─č─▒ beklenmektedir.
Kaynak:ekutup.dpt.gov.tr/madencil/


Marbleport : Türkiye'nin Do─čal Yap─▒ Ta┼člar─▒ Maden ve Mermer Portal─▒
Maden kanunu, do─čal kaynaklar, yönetmelikler, duyurular, bakanl─▒k, meclis, , mermer firmalar─▒, kobi, kosgeb, teknoloji, bili┼čim, ekonomi, maden haberleri, faydal─▒ linkler, maden ruhsat─▒ al─▒m─▒, üretim, eleman al─▒m─▒,mesleki e─čitim, ekonomi, ithalat ihracat, ihale, liman, gümrük, i┼č ilanlar─▒ ve daha fazlas─▒


II.END├ťSTR─░YEL HAMMADDELER