├ťye Ol
├ťye Giri┼či
Webmail | Hizmetlerimiz | Yard─▒m Konular─▒ | Faydal─▒ Linkler | ┼×ifremi Unuttum? | Yeni ├ťyelik
Marbleport'a Ho┼čgeldiniz
Anasayfam YapAna Sayfam Yap Favorilerime ekleS─▒k Kullan─▒lanlara Ekle
  Site i├ži Arama:
Do─čal Kaynaklar

ALTIN

ALTIN ALTIN ALTIN ALTIN

Alt─▒n:Anadolu, zengin maden kaynaklar─▒ sayesinde, uygarl─▒klar tarihinde her zaman madencili─čin be┼či─či ve öncüsü olmu┼čtur.

Dünyadaki ilk bak─▒r, kur┼čun ve demir maden i┼čletmesi ile ilk metalurjik uygulama Anadolu’da yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Alt─▒ndan yap─▒lm─▒┼č süs e┼čyalar─▒ da M.Ö. 5000 y─▒llar─▒nda Anadolu’da kullan─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Dünyada ilk alt─▒n para M.Ö. 700 y─▒llar─▒nda Salihli-Sart yöresinde hüküm süren Lidya Kral─▒ Krezüs taraf─▒ndan bas─▒lm─▒┼čt─▒r.

Osmanl─▒lar dönemi boyunca i┼čletilen alt─▒n-gümü┼č madenleri hazine için zenginlik kayna─č─▒ olmu┼čtur. 1914 y─▒l─▒nda 1. Dünya Sava┼č─▒’n─▒n ba┼člamas─▒yla birlikte durdurulan Çanakkale-Kartalda─č─▒-Astyra madeni Anadolu’da i┼čletilen son alt─▒n madenidir. Cumhuriyet döneminde, 1933’de kurulan ilk madencilik kurumu Alt─▒n Arama ve ─░┼čletme ─░daresi’dir (Ketin, 1973).

Ancak, günümüzde i┼čletilen bir alt─▒n madeni yoktur. 1970’li y─▒llardan itibaren yükselen bir trend izleyen dünya alt─▒n madencili─činde, epitermal, porfiri ve listvenit tipi yataklardan yap─▒lan üretim çok büyük önem kazanm─▒┼čt─▒r. Bat─▒ Anadolu’nun epitermal cevherle┼čmeler aç─▒s─▒ndan önem ta┼č─▒yan jeotermal sistemler bak─▒m─▒ndan zengin olmas─▒, ayr─▒ca, epitermal alt─▒n yataklar─▒n─▒n iz elementi olarak önem ta┼č─▒yan Sb-As-Hg cevherle┼čmelerinin yayg─▒n olmas─▒; Do─ču Karadeniz bölgesindeyse, alt─▒n yataklar─▒ aç─▒s─▒ndan önemli olan masif sülfit ve porfiri yataklar─▒n─▒n bulunmas─▒; Orta ve Do─ču Anadolu’da listvenitlerle yak─▒ndan ilgili ofiyolitlerin geni┼č alanlar kaplamas─▒, topraklar─▒m─▒z─▒n, alt─▒n olu┼čumlar─▒n─▒n yerle┼čmesi için jeolojik aç─▒dan çok elveri┼čli oldu─čunu göstermektedir. Bu jeolojik renklilik ve metalojenik çe┼čitlilik üzerine, Anadolu madencilik tarihinde önemli bir yeri olan antik alt─▒n i┼čletmelerini yerle┼čtirdi─čimizde Anadolu alt─▒n madencili─či aç─▒s─▒ndan gerçekten çekici bir hale gelmektedir.

Gümü┼č madencili─či de antik dönemlerden ba┼člayarak Osmanl─▒’lar döneminde devam etmi┼čtir. Amasya-Gümü┼čhac─▒köy ve Ni─čde-Bolkarda─č gümü┼č madencili─činin en yo─čun biçimde yap─▒ld─▒─č─▒ yöreler olmu┼čtur. Türkiye’de bilinen platin cevherle┼čmesi yoktur. Ülkemizdeki alpin tip bazikultrabazik kayaç topluluklar─▒n─▒n, platin grubu mineralleri için dünya genelinde ekonomik beklentiler sergilemedi─či bilinmektedir. Ancak, platin aramalar─▒na yönelik olarak yap─▒lan çal─▒┼čmalarda, bazik-ultrabazik kayaç topluluklar─▒n─▒n bulundu─ču baz─▒ yörelerde bu elementlerin varl─▒─č─▒ saptanm─▒┼čt─▒r. Birincil olu┼čumlar aç─▒s─▒ndan ekonomik beklentinin zay─▒f olmas─▒ nedeniyle, hedef bölgeler yöresinde ikincil (lateritle┼čmeler, plaserler) platin aramac─▒l─▒─č─▒n─▒n yap─▒lmas─▒ gerekir. Bilinen bircevherle┼čme bulunmad─▒─č─▒ için, bu raporda platin ayr─▒nt─▒l─▒ olarak i┼členmeyecektir.

MEVCUT DURUM VE SORUNLAR Mevcut Durum Sektördeki Kurulu┼člar Türkiye jeolojisinin alt─▒n cevherle┼čmeleri aç─▒s─▒ndan çok ümitli olmas─▒ nedeniyle, Maden Kanunu’nda 1985 y─▒l─▒nda yabanc─▒ sermayeli ┼čirketlerin ruhsat almas─▒naolanak tan─▒yan de─či┼čikli─čin yap─▒lmas─▒ndan sonra 17 yabanc─▒ ┼čirket aramalar için Türkiye’ye gelmi┼čtir. Bunlar─▒n büyük k─▒sm─▒, bürokratik engeller nedeniyle geri dönmü┼čtür. VII. BYKP döneminde, 1992 tarihi itibariyle arama-ön i┼čletme-i┼čletme ruhsat─▒ alm─▒┼č ┼čirket say─▒s─▒ 10 olup, bunlar─▒n yedisi yabanc─▒ ve üçü yerlidir. Yerli ┼čirketlerden Etibank ve Yurtta┼člar Madencilik’e ait alt─▒n ruhsatlar─▒ teknik-ekonomik aç─▒dan maden i┼čletmesi için uygun de─čildir. Bunlardan Çanakkale Madencilik uhdesindeki saha i┼čletmeye elveri┼člidir. 1999 y─▒l─▒ itibariyle yabanc─▒ ┼čirketlerden sadece üç tanesi kalm─▒┼č ve di─čerleri, i┼čletme ruhsatlar─▒na sahip olduklar─▒ halde, alt─▒n madencili─či için yat─▒r─▒m ortam─▒n─▒n uygun olmad─▒─č─▒na karar vererek Türkiye’den ayr─▒lm─▒┼člard─▒r. 

Tüprag, i┼čletme yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ ask─▒ya alm─▒┼č, fakat aramalar─▒na devam etmektedir. Cominco ise i┼čletme yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ ask─▒ya alm─▒┼č ve alt─▒n aramac─▒l─▒─č─▒ndan vaz geçmi┼čtir. Kütahya-Gümü┼čköy’deki gümü┼č madenini 1987 y─▒l─▒ndan beri i┼čleten Eti Holding, cumhuriyet dönemindeki tek de─čerli maden i┼čletmecisi kurulu┼čtur. ┼×ubat 2000 itibariyle, mevcut alt─▒n-gümü┼č i┼čletme ruhsatlar─▒ 28 adettir.

Platin ruhsat─▒ yoktur. Rezervler ve Mevcut Kapasite Alt─▒n Alt─▒n madencili─či yapmakta olan ┼čirketlerin kendi rakamlar─▒n─▒n ve yay─▒mlanm─▒┼č çe┼čitli verilerin (MTA,1970, 1993; Erler, 1997; Oygür, 1995, 1996) yorumlanmas─▒na göre Türkiye’nin bilinen ve envanteri yap─▒lm─▒┼č toplam alt─▒n rezervi 1175 tondur. Arama çal─▒┼čmalar─▒ süren yataklar ve bilinen zuhurlar Ege ve Do─ču Karadeniz bölgelerinde belirgin biçimde yo─čunla┼čmaktad─▒r. 
Türkiye’nin bilinen alt─▒n rezervi Tür Alt─▒n (ton) % ─░┼čletmeye Haz─▒r Yataklar* 240 20 ─░┼čletmeye Haz─▒r Yataklardaki muhtemel rezerv 780 66 Potansiyel Yataklar 80 7 Alt─▒n─▒n Yan Ürün Oldu─ču ─░┼čletilen Yataklar 55 5 Alt─▒n─▒n Yan Ürün Oldu─ču Potansiyel Yataklar 20 2 Toplam 1175 100 * 
Kaynak: Erler, 1997

Mevcut bilgilerimize göre; halen i┼čletmeye haz─▒r yataklar─▒n toplam alt─▒n rezervi 240 tondur.Günümüzde i┼čletilmesi için haz─▒rl─▒klar sürdürülen Bergama-Ovac─▒k, Havran- Küçükdere, Gümü┼čhane-Mastra, Sivrihisar-Kaymaz ve U┼čak-E┼čme epitermal tipte yataklard─▒r.
Yine i┼čletilmesi planlanan yataklar aras─▒ndaki Artvin-Cerattepe ise bir masif sülfid yata─č─▒n─▒n oksitlenmi┼č demir ┼čapkas─▒d─▒r. ─░zmir-Efemçukuru ise skarn tipi bir alt─▒n yata─č─▒d─▒r. 

Türkiye’ deki i┼čletilebilir alt─▒n yataklar─▒n─▒n rezervleri (┼×ubat-2000 itibariyle) TENÖR (gr/t) METAL ─░ÇER YATAK ─░─×─░ Au Ag REZERV (ton) Au (ton) Ag (ton) ─░zmir-Bergama-Ovac─▒k 9 11 2 980 000 26,82 32,78 ─░zmir-Seferihisar-Efemçukuru 12,65 - 2 500 000 31,62 - U┼čak-E┼čme-K─▒┼člada─č 1,43 - 74 000 000 105,8 - Bal─▒kesir-Havran-Küçükdere 6,43 11,8 1 410 000 9,07 16,64 Eski┼čehir-Sivrihisar-Kaymaz 6,04 5,3 974 000 5,88 5,17 Gümü┼čhane-Mescitli-Mastra 12 - 1 000 000 12 - Çanakkale-Kirazl─▒-Akbaba 12,5 - 8 000 000 10 - Artvin-Cerattepe (demir ┼čapka) 4 140 8 200 000 32,8 1148 (masif sülfid) U┼čak-E┼čme 105 1013 1802 4002 Arama Artvin-Cerattepe 30,3 1150 460 1003 250 Fizibilite ─░zmir-Efemçukuru 30 290 1002 2002 Fizibilite Bergama-Ovac─▒k 24 24 240 70 250 ─░┼čletmeye haz─▒r Gümü┼čhane-Mastra 12 8 120 20 150 Fizibilite Havran-Küçükdere 7,5 17 75 20 120 Ask─▒da Sivrihisar-Kaymaz 6,2 3 60 10 80 Yat─▒r─▒m TOPLAM 2154 1202 2258 500 1450 1 300 $/ons üzerinden hesaplanm─▒┼člt─▒r; 2 Tahmini; 3 Alt─▒n + Bak─▒r için; 4 Teknik-ekonomik nedenlerle i┼čletilebilir rezerv miktar─▒d─▒.

Türkiye alt─▒n madencili─činde tek kurulu kapasite, Eurogold Madencilik A.┼×.ye ait Bergama-Ovac─▒k tesisleridir. Madencilik faaliyetleri sonucunda 24 ton alt─▒n ve 24 ton gümü┼č kazan─▒lacakt─▒r. Ovac─▒k Alt─▒n Madeni’nin 8 y─▒l süreyle i┼čletilmesi ve y─▒lda 300 bin ton cevher ç─▒kar─▒lmas─▒ planlanm─▒┼čt─▒r. ─░┼čletmenin ilk üç y─▒l─▒nda üretim hem aç─▒k ocak hem de yeralt─▒ndan birlikte yap─▒lacakt─▒r. Daha sonraki 5 y─▒ldaysa sadece yeralt─▒ i┼čletmesi sürdürülecektir.

Cevher içerisinde sülfid minerali hemen hiç yoktur ve serbest halde bulunan alt─▒n tanelerinin boyutu 10 mikrondan küçüktür. Ovac─▒k Alt─▒n Madeni’nde, ince boyutlu alt─▒n içeren cevherlerdeki alt─▒n─▒n kazan─▒lmas─▒nda halen teknik ve ekonomik olarak uygulanabilecek tek yöntem olan (Marsden ve House, 1993) siyanür liçi kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Proses at─▒klar─▒ndaki siyanürün bozundurulmas─▒ için “INCO SO2/Hava” yöntemi ve a─č─▒r metallerin kararl─▒ hale getirilerek çöktürülmesi için “Ferrik Sülfat” yöntemi uygulanm─▒┼čt─▒r. At─▒klar, kimyasal bozundurmadan sonra HDPE jeomembran ve kil katlar─▒yla astarlanarak geçirimsizli─či (10-9 cm/sn) sa─članm─▒┼č at─▒k havuzunda depolanacakt─▒r. Üretim Teknolojisi Bergama-Ovac─▒k’ta kurulma a┼čamas─▒ tamamlanm─▒┼č olan alt─▒n tesisinde uygulanmas─▒ öngörülen üretim teknolojisi de ba┼čl─▒ca; k─▒rma-ö─čütme, kar─▒┼čt─▒rmal─▒ özütleme, aktif karbona so─čurma (CIP)-geri s─▒y─▒rma, elektroliz ve ergitme proslerini kapsamaktad─▒r. Siyanürleme yöntemine dayanan üretim proseslerinde toksik bir madde olan siyanür kullan─▒ld─▒─č─▒ndan üretim sonucunda aç─▒─ča ç─▒kan kat─▒-s─▒v─▒ art─▒klar─▒n zararl─▒ çevresel etkilerinin önlenmesi için, genellikle do─čal bozunma (at─▒k baraj─▒) ve kimyasal bozundurma yöntemleri uygulanmakta, siyanür geri kazan─▒m─▒, kompleksle┼čtirme çöktürme, biyolojik bozundurma, iyon de─či┼čtirme gibi alternatif yöntemlerden de yararlan─▒lmaktad─▒r. Uygulanacak yöntem belirlemesinde, art─▒─č─▒n özellikleri ile tesisin bulundu─ču bölgenin jeolojik ve co─črafik özellikleri (s─▒cakl─▒k, ya─č─▒┼č oran─▒ ve ya─č─▒┼č rejimi v.b.) dikkate al─▒nmakta, gerekli durumlarda birden fazla yöntem birlikte kullan─▒larak standartlarda öngörülen zarars─▒z ko┼čullar sa─članmaktad─▒r.

Bu Çal─▒┼čma Devlet Planlama Te┼čkilat─▒n─▒n görü┼člerini yans─▒tmaz. Sorumlulu─ču yazar─▒na aittir. Yay─▒n ve referans olarak kullan─▒lmas─▒ Devlet Planlama Te┼čkilat─▒n─▒n iznini gerektirmez; ─░nternet adresi belirtilerek yay─▒n ve referans olarak kullan─▒labilir. Bu e-kitap, http://ekutup.dpt.gov.tr/ adresindedir. Yeterli gelmediyse , Sizin için ara┼čt─▒ral─▒m bilim@marbleport.com .

I.METAL─░K MADENLER