Üye Ol
Üye Girişi
Webmail | Hizmetlerimiz | Yardım Konuları | Faydalı Linkler | Şifremi Unuttum? | Yeni Üyelik
Marbleport'a Hoşgeldiniz
Anasayfam YapAna Sayfam Yap Favorilerime ekleSık Kullanılanlara Ekle
  Site içi Arama:
Doğal Kaynaklar

ÇİNKO

ÇİNKO

Çinko:Çinko kullanım açısından demir dışı metaller içerisinde alüminyum ve bakırdan sonra gelen en önemli üç metalden birisidir. Bu üç metal başlıca, demir ve çeliğin korozyona karşı direncinin artırılmasında, döküm sanayinde kullanılan özel alaşımlar ile pirinç alaşımların yapımında kullanılmaktadır. Çinko ayrıca, çinko plakaların yapımında, çatı kaplama malzemelerinde ve lastik sanayiinde de (ZnO olarak) kullanım alanı bulmaktadır. Çinko alaşımları ve bileşiklerinin kullanım açısından özelliklerinin iyi bilinmesi gerekmektedir. Ticari açıdan çinkonun öneminde herhangi bir gerileme gözlenmemektedir. Bazı uygulama alanlarında, diğer metallerle arasında bir yarış olmasına rağmen, çinkonun önemi hiç azalmamaktadır. 1984 yılı verilerine göre dünya çinko baz rezervleri 290 milyon ton metal çinko civarındadır.

Çinko ilk olarak M.Ö. 2000 yıllarında Çinliler ve Romalılar tarafından alaşım materyali olarak, prinç yapımında kullanılmıştır. Bilinen en eski çinko arkeolojik kalıntı Romanya Transilvanya’da Doroseh şehrindeki prehistorik Dacian yerleşim merkezinde bulunmuştur. Bu heykel parçası üzerinde yapılan analizler sonucunda, % 87.5 Zn, % 11.5 Pb ve % 1 oranında Fe içerdiği tesbit edilmiştir. Hindistanda ise MS 1000-1300 yıllarında çinkonun metal olarak kullanıldığı ve 14. yy.’da ticari amaçla izabesinin yapıldığı bilinmektedir. Çinko metali hakkında ilk bilimsel çalışmalar Paracelsus (1490-1541) tarafından yapılmıştır. Çinkonun Avrupa pazarına girişi 17. ve 18. yy.’a rastlamaktadır. İlk izabe teknolojisi 1730 yılında Çin’den İngiltere’ye getirilmiştir. İlk çinko izabe tesisi de 200 ton/yıl kapasite ile Bristol yakınlarında kurulmuştur. ABD’de ise ilk çinko üretimi Washington DC Arsenal’de yapılmıştır. Çinko endüstrisi ise 1860’lı yıllarda La Salle ve South Bethlehem’de kurulmuştur.1984-1993 yılları arasında 108.7 milyon ton dolayında yeni rezervler bulunmuştur. Aynı yıllar arasında 68.7 milyon ton üretim yapılmış olup, 1994 yılı çinko baz rezervleri 330 milyon ton metal çinko civarındadır. Şu anda Dünya’da bilinen çinko kaynakları 1.8 milyar ton civarında olup, ekonomik olmayan kaynaklarda dikkate alındığında bu miktar 4.4 milyar tona kadar çıkmaktadır. 1995 yılında Dünya’da toplam 52 ülke çinko cevheri üretmiş, bunlardan 6 tanesi, toplam üretimin 2/3’ünü gerçekleştirmiştir. International Zinc Study Group (ILZSG) verilerine göre, en büyük ve düzenli çinko cevheri üreticisi ülke Kanada’dır. Kanada 1995 yılında üretimini %9 artırarak 1.1 milyon ton’a ulaştırmıştır. Kanada’dan sonra 930 bin ton ile Çin gelmektedir. Avustralya 890 bin ton, Peru 688 bin ton, ABD 640 bin ton ve Meksika 378 bin ton üretimde bulunmuşlardır. Genel olarak Dünya’ya bakıldığında Avustralya hariç Dünya’nın her yerinde üretimin arttığı gözlenmektedir. Nitekim 1998 yılında, toplam 7.44 milyon ton üretim yapılmıştır. Dünya’da 7 ülke toplam rafine çinko üretiminin %53’ünü karşılamaktadır. Bunların arasında 1992 yılındaki 648 bin tonluk üretimini %70 artırarak, toplam 1.1 milyon tona ulaştıran Çin, birinci sırada gelmektedir. İkinci sırada bulunan Kanada, 1994 yılındaki üretimini %4.2 artırarak 720 bin tona ulaşmıştır. Japonya 633 bin ton, İspanya ve ABD 360’ar bin ton, Avustralya 332 bin ton, Almanya 32 bin ton üretim yapmışlardır. Dünya rafine çinko üretimi 1998 yılında, 7.99 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. ABD dışında faaliyet gösteren 145 madenin ocak başı maliyeti ortalama 18.4 $/ton olarak gerçekleşmektedir. Bunlardan açık işletme ile çalışanlarda (%15) maliyet 7.40 $/ton’a kadar düşmektedir. Birçok yeni madenin açılması ve bazı madenlerdeki kapasite artışlarına rağmen izabe işlemlerindeki darboğazlar nedeniyle, pazara sunulan metal çinko miktarında yeterince artış gerçekleşmemektedir. İzabe aşamasındaki darboğazların başında Çin’deki izabe-rafineri tesislerinin yakın gelecekte yetersiz kalma durumu gelmektedir. International Lead and Zinc Study Groups (ILZSG)’nin verilerine göre, 1995 yılında herbiri 1000 ton/yıl ve daha fazla rafine çinko üreten 70 ülke bulunmaktadır. Bunların içinde herbiri 100 bin ton’dan fazla tüketen 17 ülke bulunmaktadır. Bunlardan en büyük 10 tanesinin toplam tüketimi, Dünya tüketiminin %65’ini oluşturmakta ve 4.8 milyon ton civarında bulunmaktadır. Toplam çinko tüketimininin hemen hemen %50’si galvanize çelik üretiminde kullanılmakta, %20’si pirinç üretiminde, %15’i döküm, %8’i çinko oksit üretiminde, %7’ si yarı fabrikasyon ürünlerde kullanılmaktadır. Ekotoksik etkisi nedeniyle çinko, bazı alanlarda sınırlı tüketilmektedir (özellikle yapı ve inşaat sektörü gibi). Günümüzde çinko ikame materyali olarak; alüminyum, mağnezyum ve plastikler, özellikle otomotiv sektöründe kullanılmaktadır. 1995 yılı verilerine göre Dünyanın en büyük rafine çinko tüketicisi 1.2 milyon ton ile ABD’dir. ABD tüketimini 1994 yılına göre %4 oranında artırmıştır. Japonya 752 bin ton’luk tüketim hacmi ile ikinci sırada gelmektedir. Japonya’nın tüketimi geçen yıllara oranla %4.3 oranında artmıştır. Üçüncü sıradaki Çin, tüketimini %2.3 artırarak, 670 bin ton’a ulaşmıştır. Almanya’nın 1995 yılı tüketimi 1994 yılına göre %2.1 oranında artarak 530 bin ton’a ulaşmıştır Güney Kore %13.6 oranında artışla 361 bin ton, İtalya %3.8 artışla 332 bin ton, Belçika ve Fransa sırasıyla %11 ve %3.7’lik artışlarla 250’şer bin ton, Tayvan %22.9’luk bir artış ile 209 bin ton, Hindistan ise % 4.2’lik bir artışla 200 bin ton rafine çinko tüketmişlerdir. Cevher yataklarının oluşumuna paralel olarak, Türkiye’de çinko-kurşun cevher ve konsantreleri oksitli ve sülfürlü olarak bulunmaktadır. Türkiye’nin toplam çinko rezervi, metal çinko olarak, 5,471,338 ton olup, bunun 1,305,688 tonu görünür, 1,238,555 tonu muhtemel, 2,927,095 tonu mümkün rezervdir (İMİB Türkiye Çinko Envanteri, 1998). Oksitli cevherlerin tamamı yurt içinde ÇİNKUR tarafından işlenerek elektrolitik külçe çinko elde edilmektedir. Ülkede üretilmekte olan sülfürlü cevherlerin yurt içinde izabe imkanı bulunmadığından, zenginleştirilmiş çinko-kurşun cevherleri veya konsantreleri olarak geçici veya doğrudan ihraç yolu ile yurt dışına satılmaktadır. Ayrıca tuvenan, ayıklanmış konsantre, kalsine ürün olarak da çinko ihracatı yapılmaktadır. Türkiye’deki çinko-kurşun cevherlerinin üretimi aşağıdan yukarı dilimli ramble sistemi ile gerçekleştirilmektedir. Mevcut madenlerimiz Dünya standartlarına göre çok düşük kapasiteli ve yüksek maliyetli ocaklardır. Mevcut konsantre tesisleri, birkaç tanesi dışında 100-150 ton/gün tuvenan cevher işleyebilecek durumdadırlar. Kapasite düşüklüğü maliyetleri etkilemekte ve düşük tenörlü cevherlerin zenginleştirilmesi yerine yüksek tenörlü cevherlerin zenginleştirilmesi ön plana çıkmaktadır. Maden üretim maliyeti 10 $/ton ile 35 $/ton arasında değişmektedir. Diğer taraftan zenginleştirme maliyeti 10 $/ton’dur. Sektörde 33,500 ton çinko metal ve 125 ton kadmiyum metal üretim kapasitesi ile en büyük kuruluş ÇİNKUR A.Ş. dir. Ayrıca cevher üretiminde, Çayeli Bakır İşletmeleri, Demir Export, Ber-Oner Madencilik, Menka A.Ş., Çanakkale Madencilik, Adana Madencilik, Barit Madencilik, Rasih ve İhsan Madencilik Ltd. şirketleri de faaliyetlerini sürdürmektedirler. Ülkemizde 1999 yılında 600 bin ton civarında sülfürlü tuvenan cevher işlenerek 102,000 ton selektif çinko konsantresi ve toplu (bulk) konsantre üretimi gerçekleştirilmiştir. Yurtiçi metal talebi açığı, 20-30 bin ton/yıl çinko metal ve alaşımları olarak ithalatla karşılanmaktadır. Geçici ve kesin ihracat İtalya, Belçika, Almanya, Hollanda ve Bulgaristan’a yapılmaktadır. Son yıllarda Dünya ekonomisindeki durgunluk ve oluşan düşük fiyatlar nedeni ile 1992 yılında 1.6 milyon dolar olan kesin çinko konsantresi ihracatımız, 1996 yılında yaklaşık on kat artarak 16 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Sülfürlü cevher ve konsantrelerin yurt içinde alıcısı bulunmamaktadır. İhracatımızın %50-91’i AB ülkelerine gerçekleştirilmekte olup komşu ülkelerden Bulgaristan’a gerek kesin gerekse geçici ihracat yapılmaktadır.İran’dan ise ÇİNKUR’un ihtiyacı olan cevher/konsantre ithalatı olmaktadır. Günümüzde çinko; çelik, alüminyum ve bakırdan sonra Dünya’da miktar olarak yıllık tüketimi en fazla olan metaldir. Kimyasal yönden aktif olması ve diğer metallerle kolayca alaşım yapabilmesi nedeniyle çinko, endüstride birçok alaşımın ve bileşiğin üretiminde kullanılmaktadır. Kuvvetli elektropozitif özelliğinden dolayı diğer metallerin özellikle demirçelik ürünlerinin aşınmaya karşı korunmasında kullanılmaktadır. Üretilen çinko metalinin ana ürün olarak tüketildiği belli başlı beş alan bulunmaktadır. Bunlar; galvanizleme, pres döküm alaşımları, pirinç ve bronz alaşımları, çinko oksit ve haddelenmiş çinko alaşımlarıdır. Çinko, atom ağırlığı 65.39 g/mol ve atom numarası 30 olan gümüş renkli bir metaldir. Düşük kaynama sıcaklığı dikkat çekicidir. Bu değer özellikle pirometalurjik metal üretiminde çok belirleyici bir etmendir. Dökülmüş halde sert ve kırılgandır. 120oC’de şekillendirilebilir. Elektrokimyasal potansiyel dizisinde demirden daha negatif değerdedir. Böylece çinko anot olarak katodik korozyon korumada önemli bir kullanımalanı bulur. Galvanizleme bu tür uygulamalardan biridir. http://ekutup.dpt.gov.tr/ adresindedir. Yeterli gelmediyse , Sizin için araştıralım bilim@marbleport.com

I.METALİK MADENLER

Ankara Yılbaşı
Ankara Haber
Ankara Tente
Ankara Sürücü Kursu
Ankara Web Tasarım