├ťye Ol
├ťye Giri┼či
Webmail | Hizmetlerimiz | Yard─▒m Konular─▒ | Faydal─▒ Linkler | ┼×ifremi Unuttum? | Yeni ├ťyelik
Marbleport'a Ho┼čgeldiniz
Anasayfam YapAna Sayfam Yap Favorilerime ekleS─▒k Kullan─▒lanlara Ekle
  Site i├ži Arama:
Do─čal Kaynaklar

MANGANEZ

MANGANEZ

Manganez:├ťretilen manganez cevheri kullan─▒m alanlar─▒na g├Âre s─▒n─▒fland─▒r─▒lmaktad─▒r. Manganez cevheri ayr─▒ca manganez miktar─▒na g├Âre de s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒r. Bunlar, manganez cevheri, demirli manganez ve manganezli demir cevheri ┼čeklinde isimlendirilir. ┬ôU. S. Bureau of Mines┬ö a g├Âre en az % 35 manganez i├žeren cevhere Manganez Cevheri denir. % 10-35 aras─▒nda manganez i├žerenlere Demirli Manganez ve % 5-10 aras─▒nda manganez i├žeren cevhere Manganezli Demir Cevheri ad─▒ verilmektedir. Bug├╝n end├╝stride % 2 alt s─▒n─▒r ten├Ârl├╝ manganezli demir cevheri kullan─▒lmaktad─▒r
Kullanma alanlar─▒na g├Âre manganez cevheri 4 gruba ayr─▒l─▒r.
1- Metalurjik manganez cevheri % 48-50 Mn i├žerir.
2- Batarya sanayii manganez cevheri % 78-85 MnO2 i├žerir.
3- Kimya sanayii manganez cevheri % 74-84 MnO2 i├žerir.
4- Di─čer ama├žlarda kullan─▒lan manganez cevheri.
Manganez cevheri par├ža halinde veya ├Â─č├╝t├╝lm├╝┼č olarak, konsantre olmu┼č, kalsine edilmi┼č, sinterlenmi┼č veya peletlenmi┼č ┼čekillerde sat─▒l─▒r. ├ťlkelere g├Âre sat─▒lan manganez cevherinin y├╝zdelerinde farkl─▒l─▒klar g├Âzlenmektedir.
T├╝venan Cevher : Do─čal halde ocaktan ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č, hi├ž bir i┼čleme tabi tutulmam─▒┼č cevher.
Par├ža Cevher : 6 mm yada daha b├╝y├╝k par├žalar─▒ i├žeren cevher.
Toz Cevher : ├çap─▒ 6 mm┬ĺden daha k├╝├ž├╝k par├žalar─▒ i├žeren cevher.
Manganez kullan─▒m alanlar─▒nda ferromangan, slikomangan, metalik mangan gibi adlarda tan─▒mlan─▒r.
Do─čada bile┼čiminde manganez bulunan 300┬ĺden fazla mineral vard─▒r.Bu minerallerden ba┼čl─▒calar─▒ Pirol├╝sit MnO2 ,Ramsdellit MnO2 ,Polianit MnO2 ,Manganit Mn2O3.H2O , Kriptomelan KMn8O16,Psilomelan BaMn9O18.2H2O ,Hausmanit MnMn2O4,Braunit 3Mn2O3.MnSiO3,Bixbit (Mn, Fe)2O3 Siyah ,Jakopsit MnFe2O4 ,Hollandit BaMn8O16 ,Koronadit PbMn8O16 ,Rodokrosit MnCO3 ,Rodonit MnSiO3 ,Alabandit MnS ,Wad ,
Manganez yataklar─▒ de─či┼čik yollardan olu┼čmakta ve ├že┼čitli tipte yataklanmalar vermektedir.
Manganez yataklar─▒ jeolojik olu┼čum esas─▒na g├Âre d├Ârt gruba ayr─▒l─▒rlar.
a) Hidrotermal Manganez Yataklar─▒ : Bu yataklar genel olarak filon damar, mercek ve d├╝zensiz ┼čekiller halinde olup, epitermal safhaya aittirler. Pl├╝tonik ve s├╝bvolkanik ma─čma ocaklar─▒ndan t├╝reyen hidrotermal geli┼člerin sonucunda olu┼čurlar. Manganez yataklar─▒n─▒n en ├Ânemli mineralleri, siyah manganez oksitlerinden psilomelan ve pirol├╝sit ba┼čta olmak ├╝zere manganit, braunit ve hausmanit┬ĺtir. Bu t├╝r manganez yataklar─▒ b├╝y├╝k rezervler vermezler. Buna kar┼č─▒n kimya end├╝strisinde kullan─▒labilecek kalitede y├╝ksek ten├Ârl├╝ manganez cevherlerine sahiptirler.
b) Sedimanter Manganez Yataklar─▒ : Bu tip yataklar belirli kaynaklarda g├Âr├╝len manganez bile┼čiklerinin asit veya n├Âtr sularda uygun pH┬ĺlarda ├ž├Âz├╝lmesi, manganez humat, bikarbonat, klor├╝r, s├╝lfat, oksit bi├žiminde ta┼č─▒nmas─▒ ve tortula┼čma y├Ârelerinde uygun pH ko┼čullar─▒nda ├ž├Âkelmesi veya detritik birikimi ile olu┼čmaktad─▒r. Bu yataklarda cevher mineralleri ├žo─čunlukla yumru, ┼čekilsiz, topra─č─▒ms─▒ y─▒─č─▒nlar veya pisolitik yap─▒dad─▒r. ├çok b├╝y├╝k rezervler vermekte olan bu tip yataklar─▒n demir ten├Âr├╝ y├╝ksek olup, baz─▒ safs─▒zl─▒klar i├žerirler. En ├žok rastlanan mineraller pirol├╝sit ve psilomelan ile rodokrosit┬ĺtir. Eski Sovyetler Birli─či┬ĺndeki Chiatura ve Nikopol, Avustralya┬ĺdaki Groote Eylandt yataklar─▒ en ├Ânemli sedimanter manganez yataklar─▒d─▒r.
c) Rezid├╝el (Kal─▒nt─▒) Manganez Yataklar─▒ : Bu tip yataklar, bile┼čiminde az miktar manganez bulunan kaya├žlar─▒n atmosfere yak─▒n k─▒s─▒mlar─▒nda meydana gelen ufalanma i┼člemi sonucu kimyasal yoldan kayac─▒n bir k─▒s─▒m elementlerinin ta┼č─▒n─▒p, manganezin yerinde kal─▒p zenginle┼čmesi ile olu┼čurlar. B├╝y├╝k rezervler veren bu t├╝r yataklardan metalurjik ve kimya end├╝strisinde kullan─▒labilecek kalitede cevher ├╝retilebilmektedir. Hindistan┬ĺdaki Riher ve Orissa ile Gabon┬ĺdaki Moando yataklar─▒ bu t├╝r olu┼čumlara ├Ârnektir.
d) Metamorfik Manganez Yataklar─▒ : ├çe┼čitli yollarla olu┼čan manganez yataklar─▒n─▒n s─▒cakl─▒k ve bas─▒n├ž alt─▒nda de─či┼čime ve zenginle┼čmeye u─čramas─▒ sonucu olu┼čan bu yataklar kaliteli olup, ortalama % 40-50 Mn i├žerirler.
Rezervler Toplam manganez baz rezervleri yakla┼č─▒k 5 milyar ton olup, bu rezervlerin % 90┬ĺ─▒ G├╝ney Afrika ve Ukrayna┬ĺda bulunmaktad─▒r.Ayr─▒ca, okyanus diplerindeki nodullerde ├žok ├Ânemli manganez kaynaklar─▒d─▒r. Manganez statik rezervi ise 79 y─▒l olarak verilmektedir.Manganez ├╝retiminde ├çin, % 5.9┬ĺluk rezerve sahip olmas─▒na ra─čmen, d├╝nya ├╝retiminin % 26.7┬ĺsini ger├žekle┼čtirerek ├╝retimde ilk s─▒ray─▒ alm─▒┼čt─▒r. ├çin┬ĺi % 15.1 ile G├╝ney Afrika, % 11.5 ile Gaban ve %10.5 ile Ukrayna izlemi┼čtir. 1996 y─▒l─▒nda 8 817 000 ton, 1997┬ĺde ise 8 600 000 ton manganez ├╝retilmi┼čtir. Manganez ├╝retim kapasitesi ise 10 780 000 ton┬ĺdur.Br├╝t cevher ├╝retimi 1995┬ĺde 24.1 milyon ton, 1996┬ĺda 23.8 milyon ton olarak verilmektedir. Y─▒ll─▒k manganez ├╝retim de─čeri 1997 y─▒l─▒ ortalama fiyatlar─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda 1.77 milyar US $┬ĺd─▒r. Bu ├╝retime baz─▒ ├╝lkelerde yap─▒lan d├╝┼č├╝k ten├Ârl├╝ k─▒sm─▒ ├╝retimler dahil de─čildir
Manganez Kullan─▒m Alanlar─▒
Manganez kullan─▒m─▒nda en b├╝y├╝k pay Demir-├çelik sekt├Âr├╝ndedir. ├ťretilen cevherin % 90-95┬ĺi bu alanda t├╝ketilmektedir. ─░kinci ├Ânemli kullan─▒m alan─▒ pil-batarya ve kimya sanayii┬ĺdir. Elektrolitik ├žinko ├╝retimi, uranyum ├╝retimi, cam ve seramik end├╝strisi, kaynak sanayii ve ziraat sekt├Âr├╝ manganezin az miktarda kullan─▒ld─▒─č─▒ di─čer alanlard─▒r.Demir-├çelik Sekt├Âr├╝nde manganez kullan─▒m─▒ ┼č├Âyledir; ├╝retilen manganezin % 95 kadar─▒ manganl─▒ demir ala┼č─▒mlar─▒, demirsiz mangan ala┼č─▒mlar─▒ ve metalik manganez ├╝retiminde kullan─▒l─▒r. Manganl─▒ demir ala┼č─▒mlar─▒ i├žinde en ├Ânemlisi ferro-mangan olup demir-├želik ├╝retiminde kullan─▒lan manganezin % 90┬ĺ─▒ ferro-mangan halindedir. Manganez hemen hemen her t├╝rl├╝ ├želi─čin ├╝retiminde gerekli olup d├Âkme demir eldesinde de ├Ânemlidir
Manganezin ─░kameleri
Maliyet ve teknoloji, pek ├žok uygulamalarda ikame i┼člemini etkilemektedir ve ekonomik sebeplerden dolay─▒ kimyasallar ve pillerdeki k├╝├ž├╝k uygulamalarda sadece k─▒s─▒tl─▒ ikameler olabilmektedir. Bununla birlikte ├želik end├╝strisi, ├želik imalat tekniklerindeki b├╝y├╝k de─či┼čiklerile manganez kullan─▒m─▒n─▒ daha ekonomik hale getirmi┼čtir
T├ťRK─░YEDE DURUM
T├╝rkiye manganez potansiyeli olarak % 0.11 lik bir paya sahiptir. Ba┼čka bir deyi┼čle T├╝rkiye┬ĺde d├╝nya ├žap─▒nda b├╝y├╝k manganez yataklar─▒ yoktur. Mevcut yataklarda da Mn ten├Âr├╝ fazla y├╝ksek de─čildir. Demirli-mangan (% 10-35 Mn) cevherleri rezervlerin b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝ olu┼čturur. Bilindi─či gibi manganez cevheri olarak d├╝┼č├╝n├╝lmeyen manganl─▒ demir cevheri demir-├želik fabrikalar─▒nda sinterde kullan─▒larak manganez cevheri kullan─▒m─▒ndan tasarruf sa─člar. T├╝rkiye┬ĺde manganl─▒ demir (% 5-10 Mn) cevheri de bulunmaktad─▒r. (Hekimhan-Deveci) T├╝rkiye┬ĺde bulunan manganez cevheri, genelde metalurjik manganez cevheri grubunda de─čerlendirilebilir. Zonguldak Ere─čli ├ževresindeki manganezler ├ťst Kretase andezit volkanizmas─▒na ba─čl─▒ volkano-sedimanter olu┼čumlard─▒r. Cevherle┼čme ├ťst Kretase aglomeralar─▒n─▒n ├╝zerindeki t├╝fit ve kumta┼člar─▒ i├žerisindedir. Bu b├Âlgedeki ├žok say─▒da zuhurlardan en ├Ânemlisi Ere─čli- Ramazanl─▒-K─▒zlamba sahas─▒d─▒r. Kastamonu-Tosya ├ževresindeki cevherle┼čmeler Liyas ve Liyas ├Âncesi ya┼čl─▒ volkanik ve sedimanter kaya├ž istifinde, daha ├žok pelajik kire├žta┼č─▒ ve ├ž├Ârtler i├žerisinde yeralan volkano sedimanter olu┼čumlard─▒r. Do─ču Karadeniz b├Âlgesindeki cevherle┼čmeler ├ťst Kretase dasit ve andezit volkanizmas─▒na ba─čl─▒ olarak olu┼čmu┼č volkano sedimanter k├Âkenlidir. Y├Ârede ├žok say─▒da zuhur vard─▒r. G├╝neydo─ču anadolu y├Âresindeki cevherle┼čmeler, radyolaritler i├žerisinde ve radyolaritler ile ardalanmal─▒ olarak olu┼čmu┼č volkano sedimanter karakterdeki olu┼čuklard─▒r. Ankara ├ževresindeki cevherle┼čmeler ├ťst Kretase ya┼čl─▒ ofyolit karma┼č─▒─č─▒n─▒n radyolaritleri ve tersiyer volkanizmas─▒n─▒n t├╝fleri i├žindeki volkano sedimanter olarak olu┼čmu┼člard─▒r, ├Ânemsizdirler. Trakya ├Âlgesindeki manganez cevherle┼čmeleri Eosen ya┼čl─▒ kire├žta┼člar─▒ ├╝zerine trangressif olarak gelmi┼č Oligosen ya┼čl─▒ marnlar i├žerisindeki sedimanter olarak olu┼čmu┼člard─▒r. En ├Ânemlileri ─░stanbul-├çatalca Bink─▒l─▒├ž ve ─░nce─čiz sahalar─▒d─▒r. Ancak ten├Ârleri d├╝┼č├╝kt├╝r. Erzincan ├ževresindeki cevherle┼čmeler daha ├žok hidrotermal k├Âkenli yataklar olup bu yataklarda ├╝lkemizin en kaliteli Mn cevheri vard─▒r. ├ç├Âpler, Dilli ve Kekik p─▒nar─▒ zuhurlar─▒ bunlar─▒n en ├Ânemlileridir. Ancak bunlardan ├ç├Âpler ve Kekik p─▒nar─▒nda cevher bitmi┼čtir. Bursa-Bilecik ve Bal─▒kesir b├Âlgesinde volkanodesimanter ve metamorfik Mn cevherle┼čmeleri yeralmaktad─▒r. Ancak ekonomik de─čerleri yoktur.G├╝neybat─▒-Anadolu b├Âlgesi, sedimanter k├Âkenli yataklar─▒n bulundu─ču en ├Ânemli b├Âlgedir. Buradaki manganez yataklar─▒n─▒n bir ├žo─ču ge├žmi┼č y─▒llarda i┼čletilmi┼čtir. Y├Ârede bulunan Denizli-Tavas-Ulukent yata─č─▒ 4 milyon tonluk rezervle T├╝rkiye┬ĺnin en b├╝y├╝k yata─č─▒d─▒r
Rezervler
T├╝rkiye manganez rezervleri g├Âr├╝n├╝r+muhtemel 4 561 750 ton olup en ├Ânemli manganez rezervi 4 milyon ton ile Denizli Tavas┬ĺta bulunmaktad─▒r. Ayr─▒ca, ├╝lkemizde belirli b├Âlgelerde yayg─▒n olarak manganez cevher yataklar─▒ bulunmaktad─▒r. Ancak ten├Âr ve rezervleri D├╝nya manganez yataklar─▒ ile k─▒yasland─▒─č─▒nda k├╝├ž├╝kt├╝r
Maden ├ťretimi
T├╝rkiye┬ĺde manganez cevheri ├╝retimi Denizli-Tavas-Ulukent┬ĺde yap─▒lmaktad─▒r. ├ťretimin a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak Erdemir taraf─▒ndan t├╝ketildi─či g├Âr├╝lmektedir. 1994┬ĺe kadar ─░sdemir ve Kardemir┬ĺin de t├╝ketimi s├Âzkonusudur. Denizli Tavas Ulukent manganez cevherinden yap─▒lan ├╝retim miktarlar─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda , ortalama y─▒lda 20 000 ton┬ĺun ├╝zerinde ├╝retimin ger├žekle┼čtirildi─či g├Âr├╝lmektedir. Bununla birlikte Kardemir┬ĺin y─▒ll─▒k 20 000 ton civar─▒nda olan manganez ihtiyac─▒, % 41.5 Fe +% 4-4.5 Mn i├žeren Deveci siderit cevherlerinden yine yakla┼č─▒k y─▒lda 150 000 ton cevher ├╝retilerek kar┼č─▒lanmaktad─▒r.
Kullan─▒m Alanlar─▒
T├╝rkiye┬ĺde manganez kullan─▒m alanlar─▒ manganezin D├╝nyadaki kullan─▒m alanlar─▒yla parallellik g├Âstermektedir.T├╝rkiye┬ĺde manganez ba┼čl─▒ca demir-├želik ve kimya sanayiinde kullan─▒lmaktad─▒r. Genelde manganez t├╝ketiminin yakla┼č─▒k % 95┬ĺi par├ža mangan cevheri ve ala┼č─▒mlar─▒ ┼čeklinde demir-├želik end├╝strisinde, % 5┬ĺi de kimya sanayiinde olmaktad─▒r. Kimya sanayiinde kullan─▒lan manganez de─či┼čik sahalarda ve miktarlarda olmak ├╝zere; suni g├╝bre, cam, pil, seramik, oto boyas─▒, refrakter, ├žimento, ila├ž, foto─čraf├ž─▒l─▒k, petrokimya ve elektronik end├╝strisinde kullan─▒lmaktad─▒r.
Arz ve Talep Durumu
T├╝rkiye┬ĺde Denizli Tavas Ulukent manganez cevherinden ba┼čka ├Ânemli oranda manganez cevheri ├╝retimi bulunmamaktad─▒r. Bu yataktan y─▒lda 20 000 ton/y─▒l┬ĺ─▒n ├╝zerinde ├╝retimin yap─▒ld─▒─č─▒ ve bu ├╝retimin Erdemir ba┼čta olmak ├╝zere ─░sdemir ve Kardemir taraf─▒ndan t├╝ketilmektedir. Ancak, 1995┬ĺten itibaren ├╝retimin tamam─▒n─▒n Erdemirtaraf─▒ndan kullan─▒ld─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Kardemir┬ĺin manganez cevheri ihtiyac─▒n─▒ Deveci sideritlerinden kar┼č─▒lad─▒─č─▒ ve yakla┼č─▒k 150 000 ton/y─▒l cevher (20 000 ton Mangan e┼čde─čeri) t├╝ketti─či g├Âr├╝lmektedir.
Ayr─▒ca Kardemir, ferromangan ve ferrosiliko mangan da t├╝ketmektedir. Kardemirin y─▒ll─▒kferromangan t├╝ketimi 1992┬ĺde 4 139 ton┬ĺdan 1999┬ĺda 1 244 ton┬ĺa d├╝┼čm├╝┼čt├╝r.Yine ferrosiliko mangan t├╝ketimi de 1996┬ĺda 3 116 ton olup, 1999┬ĺda 2613 ton┬ĺa gerilemi┼čtir. Sonu├ž olarak Kardemir ferromangan ve ferrosiliko mangan ihtiyac─▒n─▒ ithal etmek suretiyle kar┼č─▒lamaktad─▒r.
Erdemir manganez cevheri ihtiyac─▒n─▒ b├╝y├╝k oranda Denizli Tavas Ulukent manganez yata─č─▒ndan, Ferromanganez ihtiyac─▒n─▒ ise ithalat yoluyla kar┼č─▒lamaktad─▒r. 1999 y─▒l─▒ itibariyle Erdemir┬ĺin manganez cevheri t├╝ketimi 31 605 ton ve ferromanganez t├╝ketimi 11 934 ton┬ĺdur.─░sdemir┬ĺin mangan ├╝r├╝nleri t├╝ketimi ise, ithalat yolluyla kar┼č─▒lanan ferromangan ve ferrosiliko mangan ile i├ž piyasadan sa─članan manganez cevheri ve demirli mangandir. 1999 y─▒l─▒ itibari ile t├╝ketimler ┼č├Âyledir: Ferromangan 7 679 ton; ferrosiliko mangan 3 233 ton ve demirli mandan 19 642 ton┬ĺdur. Manganez cevheri t├╝ketimi ise bulunmamaktad─▒r.
http://ekutup.dpt.gov.tr/ adresindedir.

Yeterli gelmediyse , Sizin i├žin ara┼čt─▒ral─▒m bilim@marbleport.com

I.METAL─░K MADENLER