├ťye Ol
├ťye Giri┼či
Webmail | Hizmetlerimiz | Yard─▒m Konular─▒ | Faydal─▒ Linkler | ┼×ifremi Unuttum? | Yeni ├ťyelik
Marbleport'a Ho┼čgeldiniz
Anasayfam YapAna Sayfam Yap Favorilerime ekleS─▒k Kullan─▒lanlara Ekle
  Site i├ži Arama:
Do─čal Kaynaklar

TUNGSTEN (VOLFRAM)

TUNGSTEN (VOLFRAM)

Tungsten (Volfram):
G├╝m├╝┼č grisi renginde bir metal olan tungstenin atom numaras─▒ 74 ve atom a─č─▒rl─▒─č─▒ 183.85┬ĺ dir. Tungsten 3 410 ┬░C ile en y├╝ksek erime noktas─▒na sahip en a─č─▒r elementtir. Yo─čunlu─ču 20 ┬░C de 19.3 g/cm3┬ĺd├╝r. A┼č─▒nmaya kar┼č─▒ direnci, ─▒s─▒ ve elektrik iletkenli─či y├╝ksek, genle┼čme katsay─▒s─▒ d├╝┼č├╝kt├╝r. 1 650 ┬░C┬ĺden y├╝ksek s─▒cakl─▒klarda tungsten en y├╝ksek gerilim mukavemetine sahiptir.
Yirmiden fazla tungsten ihtiva eden mineral mevcutsa da, ancak ┼čelit ve volframit ekonomik olarak i┼čletilen tungsten mineralleridir.
-┼×elit (CaWO4) Bile┼čimi kalsiyum volframittir. Saf halde iken %80.6 WO3, %64 W i├žerir. Beyaz, kirli beyaz, sar─▒ms─▒, pembemsi renklerde bulunmaktad─▒r. Sertli─či 4.5, yo─čunlu─ču 6 g/cm3 t├╝r. Yumu┼čak vek─▒r─▒lgand─▒r.
-Volframit (Fe, Mn)WO4 De─či┼čik oranlarda Fe+2 ve Mn+2 kar─▒┼č─▒m─▒ g├Âsteren tungsten mineraline genelde volframit denir. %20┬ĺden fazla FeO i├žeren mineral Ferberit (FeWO4), %20┬ĺden fazla MnO i├žeren mineral H├╝brenit (MnWO4), aradakiler ise volframit olarak adland─▒r─▒l─▒r. Wolframit %60 W ihtiva eder.
Rengi siyah olup, sertli─či 5.5, ├Âzg├╝l a─č─▒rl─▒─č─▒ 7.5 g/cm3┬ĺ t├╝r (VII. Be┼č Y─▒ll─▒k Kalk─▒nma Plan─▒ ├ľ─░K Raporu).
D├ťNYADA DURUM
Rezervler
Tungsten yerkabu─čunda ortalama 1-1.3 ppm oran─▒nda bulunmakta olup, nadir elementler grubunda d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Ma─čmatik kaya├žlar aras─▒nda, granitler en y├╝ksek ortalama (1.5 ppm) konsantrasyona sahiptir. Tortul kaya├žlar ise 1-2 ppm konsantrasyona sahiptir. Temel tungsten kayna─č─▒ metamorfik kaya├žlar oldu─ču halde, muhtemel konsantrasyonu belirlemek i├žin yeterli veri yoktur. Bir├žok yatakta tungsten az yada ├žok bak─▒r, kalay, bizmut, antimuan yada molibden mineralleriyle birlikte bulunur. Baz─▒ yataklarda ise di─čer ├╝r├╝nlerin e┼č zamanl─▒ ├╝r├╝n├╝d├╝r.
Tungsten yataklar─▒n─▒n olu┼čumunda hidrotermal ├ž├Âzeltiler ├Ânemli rol oynamaktad─▒r. Tungsten, kristalle┼čen magman─▒n geride kalan ak─▒┼člar─▒ i├žinde tungstat iyonu, tungstik asit yada sodyum tungstat halinde konsantre olur ve yan kaya├žla olan dokunak b├Âlgelerinde volframit ve ┼čelit olarak ├ž├Âkelir. Mineral olu┼čumu demir, mangan ve kalsiyumun aktiviteleriyle kontrol edilmektedir.
D├╝nya rezervlerinin yakla┼č─▒k %50┬ĺsini olu┼čturan ve ekonomik ├Ânem ta┼č─▒yan ┼čelit, kalsiyum tungstatt─▒r. Tungsten┬ĺin ├žo─čunlukla ├╝retildi─či yataklar, kontak metamorfik yataklar, hidrotermal damarlar ve a─č tipi olu┼čumlard─▒r.
T├ťRK─░YE┬ĺDE DURUM
├ťlkemizde tungsten minerali ilk kez 1945 y─▒l─▒nda S├Â─č├╝t-Duda┼č antimuan yata─č─▒nda bulunmu┼čtur. Ancak, baz─▒ d─▒┼č kaynakl─▒ belgelerde (Birle┼čik Krall─▒─ča ait Imperial Institute adl─▒Kurumun 1920 Y─▒l─▒na ait B├╝lteni) T├╝rkiye┬ĺden Almanya┬ĺya 1911 y─▒l─▒nda 13 ton, 1912 y─▒l─▒ndaise 54 ton tungsten konsantresi ihra├ž edildi─či yaz─▒lmaktad─▒r. Tungsten madencili─či ise,1964┬ĺlerde ba┼člam─▒┼č olup, ilk tungsten ├╝retimi 1967 y─▒l─▒nda Rasih ve ─░hsan Ltd. ┼×ti. taraf─▒ndanNi─čde┬ĺdeki Sb-W-Hg yata─č─▒ndan yap─▒lm─▒┼čt─▒r.
T├╝rkiye┬ĺde tungsten cevherle┼čmelerinin ├žo─ču intruzif (granit-granodiyorit)-mermer (kire├žta┼č─▒)kontaklar─▒nda olu┼čan skarn zonlarda yer almaktad─▒r. Yataklarda g├Âr├╝len ba┼čl─▒ca mineral┼čelittir. Ni─čde-G├╝m├╝┼čler ve S├Â─č├╝t-Duda┼č┬ĺtaki cevherle┼čmeler ise, damarlar ┼čeklinde olup, Hgve Sb ile beraberlik g├Âsteririler. ├ťlkemizin en ├Ânemli (Toplam rezervlerimizin %98┬ĺi) ve i┼čletilmi┼č olan Uluda─č Tungsten┼×elit yata─č─▒n─▒n ├Âzellikleri k─▒saca ┼č├Âyledir: Uluda─č tungsten yata─č─▒, granodiyorit-mermer konta─č─▒ ve konta─ča yak─▒n mermerler i├žinde olu┼čmu┼č, hidrotermal k├Âkenli, kontakt, metazomatik bir yatakt─▒r. Yatakta 5 ayr─▒ cevher zonu bulunmaktad─▒r. Bunlar,
a) Granit-piroksen Skarn Zonu: Genellikle kalsitik ve dolamitik mermerlerin bantlar─▒n─▒n aras─▒nda ve onlara uyumlu daha az olarak da mermer i├žindeki k─▒r─▒klarda ve mermergranodiyorit konta─č─▒nda olu┼čmu┼čtur. Uluda─č rezervinin % 70.3┬ĺ├╝n├╝ olu┼čturur. Ten├Âr% 0.32-0.36 WO3┬ĺt├╝r.
b) Manyetitli karma┼č─▒k Skarn Zonu: Mermer-granodiyorit konta─č─▒nda, de─či┼čik kaya├žlar toplulu─čundan olu┼čmu┼čtur. Uluda─č rezervinin % 19.8┬ĺini olu┼čturur. Ten├Âr % 0.62-0.75 WO3┬ĺt├╝r.
c) Cevherli Altere Granodiyorit: Granodiyoritin d─▒┼č k─▒s─▒mlar─▒ yer yer hidrotermal alterasyona u─čram─▒┼č ve cevherle┼čmi┼čtir. Bu zon Uluda─č rezervinin % 4.5┬ĺinin olu┼čturur. Ten├Âr % 0.40-0.57 WO3┬ĺt├╝r.
d) Cevherli Aplit ve Granodiyoritik Apofizler: Aplit ve granodiyoritik apofizlerin, granodiyorite yak─▒n kesimleri ve granat-piroksen skarnlar─▒ i├žindeki kesimleri yer yer cevherlidir. Bunlar─▒n, Uluda─č rezervi i├žindeki paylar─▒ % 4.4 olup, ten├Âr % 0.37-0.44 WO3┬ĺt├╝r.
e) Hidrotermal Damarlar─▒: T├╝m kaya├žlar─▒ keserler ve kal─▒nl─▒klar─▒ azd─▒r. Uluda─č rezervinin % 0.2┬ĺsini olu┼čtururlar. Ten├Ârleri % 0.42-0.51 WO3┬ĺt├╝r. Yatakta, ┼čelitle birlikte tungstenit, pirit, kalkopirit, sfalerit, pirotin, markazit, bizmut mineralleri, manyetit, bornit, molibdenit, hematit, fahlerz ve daha pek ├žok mineral bulunmaktad─▒r (DPT, VII. Be┼č Y─▒ll─▒k Kalk─▒nma Plan─▒ ├ľ─░K. Raporu).
T├╝rkiye┬ĺde tungsten cevherle┼čmeleri Bursa-Uluda─č-Kozbudaklar, Elaz─▒─č-Kebandere-So─čanl─▒k├Ây-Nall─▒ziyaret, ├çanakkale-├çak─▒roba-Hamdibey, Ni─čde-G├╝m├╝┼čler, Yozgat-Akda─čmadeni ve daha ba┼čka yerlerde g├Âr├╝lmektedir (toplam 28 yatak ve zuhur). Bunlar─▒n en ├Ânemlisi 1990 y─▒l─▒na kadar i┼čletilen Uluda─č ┼čelit yata─č─▒d─▒r. ├ťlkemiz tungsten rezervi 64 148 ton olup d├╝nya toplam rezervinin yakla┼č─▒k % 2┬ĺsine sahiptir
Maden ├ťretimi ve ├ťretim Kapasiteleri
Rasih ve ─░hsan Ltd. ┼×ti. Ni─čde-G├╝m├╝┼čler Sb-Hg-W kompleks cevherlerinden bir yan ├╝r├╝n olarak 1967-1975 y─▒llar─▒ aras─▒nda bir miktar tungsten konsantresi ├╝retmi┼čtir. T├╝rk Maadin Ltd. ┼×ti.┬ĺ de, Bilecik-S├Â─č├╝tl├╝da┼č yata─č─▒ndan 1975-1979 y─▒llar─▒ aras─▒nda az miktarda ┼čelit konsantresi ├╝retmi┼čtir. Ayn─▒ ┼čirket, K─▒rklareli-Demirk├Ây Cu-Mo-W yata─č─▒ndan da yan ├╝r├╝n olarak ┼čelit konsantresi elde etmi┼čtir. ┼×irket Bal─▒┼čeyh Molibden yata─č─▒ndan da % 60 WO3 ten├Ârl├╝ az miktarda konsantre elde etmi┼čtir (VII. Be┼č Y─▒ll─▒k Kalk─▒nma Plan─▒ ├ľ─░K Raporu).
T├╝rkiye┬ĺnin d├╝zenli olarak tungsten ├╝retti─či tek yatak Uluda─č tungsten yata─č─▒d─▒r. Etibank Ocak 1977┬ĺde kurdu─ču tesiste Uluda─č┬ĺda deneme ├žal─▒┼čmalar─▒na ba┼člam─▒┼č 28.03.1989 tarihine kadar ├╝retim faaliyetlerine devam etmi┼čtir.
Eti Holding Uluda─č tungsten tesisi, ortalama % 0.467 WO3 ten├Ârl├╝ 561 000 t/y─▒l t├╝venan cevheri % 73 metal kazanma verimi ile i┼členerek % 65 WO3 ten├Ârl├╝ 2 983 t/y─▒l standart ┼čelit konsantresi, 12 000 t/y─▒l pirit konsantresi, 4 500 t/y─▒l garnet ve 1 200 t/y─▒l manyetit ├╝retimi ger├žekle┼čtirmek ├╝zere kurulmu┼čtur. Ara katl─▒ kaz─▒ y├Ântemi uygulanarak ├ž─▒kar─▒lan cevher, konsantrat├Âr tesisinde k─▒rma-├Â─č├╝tme-s─▒n─▒fland─▒rma i┼člemlerinden ge├žirildikten sonra masa, flotasyon, manyetik ay─▒rma ├╝nitelerinde zenginle┼čtirilerek ┼čelit konsantresi ├╝retilmekteydi. ├çe┼čitli hammadde ve teknolojik sorunlar ile ├Âng├Âr├╝len yat─▒r─▒mlar─▒n yap─▒lamamas─▒ ve d├╝nya pazarlar─▒ndaki geli┼čmeler sonucu i┼čletme faaliyetleri rekabet edebilirli─čini kaybetti─či gerek├žesiyle durdurulmu┼čtur.
Halen ├╝lkemizde tungstenin madencili─či yap─▒lmamaktad─▒r. Bu nedenle de konsantre ├╝retimi s├Âzkonusu de─čildir. Tungstenin ├╝lkemizde konsantre olarak t├╝ketimi de bulunmamaktad─▒r
Kullan─▒m Alanlar─▒
Tungstenin yurti├žinde en ├žok t├╝ketilen ala┼č─▒m─▒ ferrotungsten┬ĺdir ve ithalat yolu ile kar┼č─▒lanmaktad─▒r. Bu ala┼č─▒m % 80 W i├žermektedir ve tungstenli tak─▒m ├želikleri ├╝retiminde kullan─▒lmaktad─▒r. Senede ortalama 50 tonluk t├╝ketimi olan FeW80 ala┼č─▒m─▒n─▒n en b├╝y├╝k t├╝keticisi MKE-K─▒r─▒kkale ├çelik Fabrikalar─▒d─▒r. Ayr─▒ca tungsten karb├╝r (WC), ─░stanbul-B├Âhler A. ┼×. taraf─▒ndan t├╝ketilmekte ve yurtd─▒┼č─▒ndan ithal yoluyla temin edilmektedir. ─░thal edilen miktar yakla┼č─▒k 25 t/y─▒l┬ĺd─▒r.
Di─čer taraftan matkap, freze, klavuz ve torna kalemi vb. malzemeler ithal yoluyla temin edilmektedir. Bu malzemelerin ├╝retimlerinin ├╝lkemizde ger├žekle┼čtirilmesi i├žin y─▒lda 80 ton civar─▒nda tungstene ihtiya├ž duyulmaktad─▒r (DPT VII. Be┼č Y─▒ll─▒k K. Plan─▒ ├ľ─░K. Raporu). Halen ├╝lkemizde mevcut talebin devam etti─či g├Âr├╝lmektedir.

http://ekutup.dpt.gov.tr/ adresindedir.

Yeterli gelmediyse , Sizin i├žin ara┼čt─▒ral─▒m bilim@marbleport.com

I.METAL─░K MADENLER