├ťye Ol
├ťye Giri┼či
Webmail | Hizmetlerimiz | Yard─▒m Konular─▒ | Faydal─▒ Linkler | ┼×ifremi Unuttum? | Yeni ├ťyelik
Marbleport'a Ho┼čgeldiniz
Anasayfam YapAna Sayfam Yap Favorilerime ekleS─▒k Kullan─▒lanlara Ekle
  Site i├ži Arama:
Do─čal Kaynaklar

PETROL

─░nsanl─▒─č─▒n en ├Ânemli ve vazge├žilmez gereksinimlerinden birisi enerjidir. Bug├╝n ki┼či ba┼č─▒na enerji t├╝ketimi kalk─▒nm─▒┼čl─▒─č─▒n ├Âl├ž├╝s├╝ olarak kullan─▒lmaktad─▒r. ├çe┼čitli enerji kaynaklar─▒n─▒n ba┼č─▒nda ise fosil yak─▒tlar gelmektedir. Petrol, k├Âm├╝r ve do─čal gaz fosil yak─▒t denilince akla gelen ilk enerji kaynaklar─▒d─▒r. D├╝nyan─▒n bug├╝nk├╝ birincil enerji t├╝ketiminde petrol, % 40l─▒k pay ile ilk s─▒ray─▒ al─▒rken, do─čal gaz % 23 ile, % 28lik pay─▒ olan k├Âm├╝r├╝n ard─▒ndan gelmektedir. ├ľn├╝m├╝zdeki y─▒llarda da petrol ve do─čal gaz─▒n birincil enerji t├╝ketiminde ├Ânemini koruyaca─č─▒ a┼čikard─▒r. Dolay─▒s─▒yla bu stratejik enerjiye y├Ânelik politikalar geli┼čtirilmekte ve zaman─▒n ┼čartlar─▒na uygun yat─▒r─▒m planlar─▒ yap─▒lmaktad─▒r. D├╝nya petrol politikas─▒n─▒ y├Ânlendiren organizasyonlar─▒n ba┼č─▒nda OPEC (Petrol ├ťreten ve ─░hra├ž Eden ├ťlkeler), UEA (Uluslararas─▒ Enerji Ajans─▒) ve bunlar─▒n yan─▒s─▒ra bu alanda faaliyet g├Âsteren ├žok uluslu petrol ┼čirketleri gelmektedir.

D├╝nyada ya┼čanan politik ve ekonomik olaylar─▒n da son y─▒llarda d├╝nya petrol arama ve ├╝retim faaliyetlerine y├Ân vermekte etkin bir rol oynad─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. K├Ârfez Sava┼č─▒ sonras─▒nda Ortado─ču ve OPEC ├╝yesi ├╝lkeler aras─▒nda ┼čartlar─▒n olumsuz y├Ânde de─či┼čmesi d├╝nya petrol end├╝strisini etkilemi┼čtir. Di─čer taraftan d├╝nya petrol end├╝strisinde en ├Ânemli hadise, Sovyetler Birli─či in ├ž├Âkmesi ile ya┼čanm─▒┼č, Ba─č─▒ms─▒z Cumhuriyetlerin liberal ekonomik sisteme ge├žme ├žabalar─▒ petrol ├╝retim ve talep modellerinde de─či┼čikli─če sebep olmu┼čtur.

D├╝nya ├╝retilebilir petrol rezervleri 1998 y─▒l─▒ sonu itibariyle 1052,8 milyar varil, do─čal gaz rezervleri ise 146,39 trilyon metre k├╝pt├╝r. 1998 y─▒l─▒ ├╝retimi ile, yeni rezervler bulunmazsa ispatlanm─▒┼č petrol rezervleri 41 y─▒ll─▒k, do─čal gaz rezervleri ise 63,4 y─▒ll─▒k ihtiyac─▒ kar┼č─▒layacak d├╝zeydedir. 1998 y─▒l─▒ d├╝nya hampetrol ├╝retimi 3518,9 milyon ton, do─čal gaz ├╝retimi ise 2044,9 milyon ton petrol e┼čde─čeri olarak ger├žekle┼čmi┼čtir. D├╝nya enerji t├╝ketimi n├╝fus art─▒┼č─▒na ve teknolojik geli┼čmelere ba─čl─▒ olarak artmaktad─▒r. Artan talebi kar┼č─▒lamak ve enerji arz─▒n─▒n s├╝reklili─čini sa─člamak amac─▒yla bir yandan yeni enerji kaynaklar─▒ aran─▒rken, di─čer yandan mevcut enerji kaynaklar─▒n─▒n daha verimli kullan─▒lmas─▒ i├žin ├že┼čitli inceleme ve ara┼čt─▒rmalar yap─▒lmaktad─▒r. D├╝nya ham petrol t├╝ketimi 1998 y─▒l─▒nda 3389,0 milyon ton, do─čal gaz t├╝ketimi ise 2016,4 milyon ton petrol e┼čde─čeri olmu┼čtur. ├ľn├╝m├╝zdeki y─▒llarda d├╝nya petrol talebinde beklenmedik b├╝y├╝k art─▒┼člar─▒n olmamas─▒ halinde petrol fiyatlar─▒n─▒n b├╝y├╝k de─či┼čimler g├Âstermesi beklenmemektedir.

├ťlkemizde, ba┼čta milli petrol ┼čirketi TPAO (T├╝rkiye Petrolleri Anonim Ortakl─▒─č─▒) olmak ├╝zere, 1954 y─▒l─▒ndan 1998 y─▒l─▒ sonuna kadar 19u yerli 142┬ĺsi yabanc─▒ olmak ├╝zere toplam 161 petrol ┼čirketi faaliyette bulunmu┼člard─▒r. 1998 y─▒l─▒nda T├╝rkiyede tek ba┼člar─▒na ve/veya ortakl─▒klar halinde ├╝retim yapan 11 ┼čirket mevcuttur. Bunlar; TPAO, Aladdin Middle East, Trans Med. Oil, T├╝r-Kan Petrol Ltd., Arco Turkey Inc., Dorchester ve Ersan Petrol Sanayii, NV Turkse Perenco, Petrom Exp. Mex.Inc., Thrace Basin Nat. Gas Corp., Huffco Turkey Inc. isimli ┼čirketlerdir. 1998 y─▒l─▒ sonu itibariyle T├╝rkiyedeki kalan ├╝retilebilir petrol rezervi 299 milyon varil, do─čal gaz rezervi ise 9 milyar metrek├╝pt├╝r. T├╝rkiyede 1998 y─▒l─▒ toplam ham petrol ├╝retim miktar─▒ 3.2 milyon ton, do─čal gaz ├╝retim miktar─▒ ise 564.5 milyon metrek├╝p olarak ger├žekle┼čmi┼čtir. T├╝rkiye in 1998 y─▒l─▒ ham petrol t├╝ketimi 28.1 milyon ton, do─čal gaz t├╝ketimi ise 10.3 milyar metrek├╝p olmu┼čtur. Petrol ve do─čal gaz t├╝ketiminin ekonomik geli┼čmeye paralel olarak artmas─▒ beklenmektedir. T├╝rkiye birincil enerji arz─▒n─▒n %62┬ĺsi ithalatla kar┼č─▒lanmakta olup toplam t├╝ketimde en b├╝y├╝k pay─▒ %58 ile petrol ve do─čal gaz olu┼čturmaktad─▒r. T├╝rkiye in yerli ham petrol ├╝retimi toplam ihtiyac─▒n ancak %15-18ini kar┼č─▒lamaktad─▒r. Bu oran 1960l─▒ y─▒llardan bu yana yakla┼č─▒k ayn─▒ d├╝zeyde seyretmektedir. Bug├╝ne kadar yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar ├žer├ževesinde, ├╝lkemiz jeolojik a├ž─▒dan y├╝ksek hidrokarbon potansiyeline sahip g├Âr├╝nm├╝yorsa da, petrol ve do─čal gaz─▒n stratejik hammaddeler olduklar─▒ d├╝┼č├╝n├╝lerek yurt i├ži arama faaliyetlerinin devam ettirilmesi gereklidir. T├╝rkiyedeki arama ve ├╝retim faaliyetlerinin b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝n yap─▒ld─▒─č─▒ G├╝neydo─ču Anadoludaki ├žal─▒┼čmalar, b├Âlgedeki ola─čan├╝st├╝ durumdan etkilenmektedir. Bu nedenle ├Ân├╝m├╝zdeki y─▒llarda petrol arama yat─▒r─▒mlar─▒n─▒n nisbeten daha az aranm─▒┼č b├Âlgelere ve bilhassa denizlere kayd─▒r─▒lmas─▒ yararl─▒ olacakt─▒r. Ayr─▒ca, son y─▒llarda geli┼čen teknolojinin, derin deniz ortamlar─▒nda arama ve ├╝retimi m├╝mk├╝n k─▒lmas─▒, yurdumuzdaki bu t├╝r alanlar─▒n, bilhassa Karadenizin de─čerlendirilmesine olanak sa─člamaktad─▒r. Ayn─▒ zamanda, Petrol Kanunu da yap─▒lacak de─či┼čiklik ve d├╝zenlemelerin ivedilikle sonu├žland─▒r─▒lmas─▒ yabanc─▒ ve yerli ger├žek yat─▒r─▒mc─▒lar─▒ te┼čvik edici bir unsur olacakt─▒r. T├╝rkiye in gittik├že artaca─č─▒ beklenen enerji talebinin b├╝y├╝k k─▒sm─▒n─▒ olu┼čturan petrol ve do─čal gaz─▒n ekonomimize getirece─či mali k├╝lfetin azalt─▒lmas─▒ amac─▒yla, yurtd─▒┼č─▒nda, ├Âzellikle Orta Asya T├╝rk Cumhuriyetleri de petrol ve do─čal gaz arama, ├╝retim ve boru hatt─▒ ile ta┼č─▒ma ├žal─▒┼čmalar─▒na etkin bir ┼čekilde a─č─▒rl─▒k verilmelidir.

T├╝m d├╝nyada petrole ili┼čkin faaliyetler, aramadan ├╝retime entegre bir yap─▒ i├žinde y├╝r├╝t├╝lmektedir. TPAO ─▒n yaln─▒zca riski y├╝ksek arama ve ├╝retim alanlar─▒nda faaliyet g├Âstermesi, daha karl─▒ ve riski az, ta┼č─▒ma, rafinaj ve pazarlama alanlar─▒nda birimlerinin olmamas─▒, yat─▒r─▒mlar i├žin kaynak yarat─▒lmas─▒ bak─▒m─▒ndan ├Ânemli bir sorun olu┼čturmaktad─▒r. Bu bak─▒mdan TPAO ─▒n petrol sanayiinin t├╝m alanlar─▒nda faaliyeti bulunan bir holdinge d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi veya ├Âzerk bir y├Ânetime sahip, ta┼č─▒ma, rafinaj, da─č─▒t─▒m ve pazarlama olanaklar─▒yla donat─▒lm─▒┼č bir yap─▒ya kavu┼čmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r. T├╝rkiyedeki yat─▒r─▒mlar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču TPAO taraf─▒ndan ger├žekle┼čtirilmektedir. Bu y├╝zden TPAO her alanda desteklenmeli ve kurulu┼ča yat─▒r─▒mlar i├žin gerekli kaynaklar sa─članmal─▒d─▒r. TPAO ─▒n gerek yurti├žinde ve gerekse yurtd─▒┼č─▒nda, uluslararas─▒ firmalarla rekabet edebilmesi i├žin, kurulu┼čun modern teknolojiyi yak─▒ndan izlemesi, istihdam ihtiyac─▒n─▒n kar┼č─▒lanmas─▒, personelin bilgi ve deneyimlerinin artt─▒r─▒lmas─▒ b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. Yurt d─▒┼č─▒ndaki, bilhassa Asya T├╝rk Cumhuriyetlerindeki petrol ve do─čal gaz arama ve ├╝retim ├žal─▒┼čmalar─▒ bir devlet politikas─▒ olarak ele al─▒nmal─▒ ve ilgili kurulu┼člar aras─▒nda gerekli koordinasyonlar sa─članarak, ├žal─▒┼čmalar belirlenmi┼č plan ve programlar do─črultusunda y├╝r├╝t├╝lmelidir.

Tan─▒m ve S─▒n─▒fland─▒rma ├ťlkelerin kalk─▒nmas─▒nda, vazge├žilemez girdilerin en ├Ânemlisi enerjidir. Bug├╝n ki┼či ba┼č─▒na enerji t├╝ketimi kalk─▒nm─▒┼čl─▒─č─▒n ├Âl├ž├╝t├╝ olarak kullan─▒lmaktad─▒r. Ancak 21. y├╝zy─▒lda bu g├Âstergenin, enerji tasarrufunu ├Ânemseyen ve daha az enerji t├╝ketimiyle ├žok daha fazla ├╝retim yapma, d├╝┼č├╝ncesine do─čru kaymas─▒ beklenmelidir. Enerjinin ├╝retilmesinde kullan─▒lan ├že┼čitli kaynaklar─▒n ba┼č─▒nda fosil yak─▒tlar gelmektedir. Fosil yak─▒tlar─▒n ba┼čl─▒calar─▒; petrol, k├Âm├╝r ve do─čal gazd─▒r. D├╝nyan─▒n bug├╝nk├╝ enerji t├╝ketiminde petrol % 40┬ĺl─▒k pay ile ilk s─▒ray─▒ al─▒rken, k├Âm├╝r % 28┬ĺlik, do─čal gaz % 23┬ĺl├╝k paylarla petrol├╝n ard─▒ndan gelmektedirler.

Alternatif enerji kaynaklar─▒n─▒n aranmas─▒ ve enerji alan─▒nda kullan─▒lan teknolojilerin geli┼čtirilmesi konusunda harcanan t├╝m ├žabalara kar┼č─▒n, bilimsel tahminlere g├Âre ├Ân├╝m├╝zdeki d├Ânemde de enerji talebinde g├Âr├╝lecek art─▒┼člar─▒n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝n, petrol ve do─čal gaz ile kar┼č─▒lanmas─▒ beklenmektedir. Bu nedenle petrol ve do─čal gaz, 2000┬ĺli y─▒llarda da ├╝lkelerin kalk─▒nmalar─▒ndaki ├Ânemini s├╝rd├╝recek ve ekonomik politikalar─▒n─▒ y├Ânlendirecektir. Her ne kadar petrol ve do─čal gaz t├╝ketiminin gittik├že artaca─č─▒ varsay─▒m─▒ ile d├╝nya rezervlerinin k─▒sa s├╝rede t├╝kenebilece─či d├╝┼č├╝n├╝lse de, arama teknolojilerindeki yeni geli┼čmelerle bu rezervlere yenilerinin kat─▒laca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde, petrol ve do─čal gaz─▒n daha uzun y─▒llar birincil enerji kayna─č─▒ olarak d├╝nya ├╝lkelerinin g├╝ndeminde kalaca─č─▒ yads─▒namaz bir ger├žektir. Enerjinin elde edilmesinde petrol ve do─čal gaz─▒n b├╝y├╝k stratejik ├Âneme sahip olmas─▒ nedeniyle, petrol end├╝strisinde s├Âz sahibi olmak isteyen ├╝lkeler ile ├žok uluslu veya ba─č─▒ms─▒z ┼čirketler ve kurulu┼člar de─či┼čen ko┼čullar─▒ dikkate alarak, politikalar─▒n─▒ ve stratejilerini de─či┼čtirmekte ve yat─▒r─▒m planlar─▒n─▒ g├Âzden ge├žirmektedirler. K├╝reselle┼čme e─čilimi her alanda oldu─ču gibi enerji sekt├Âr├╝nde de etkisini g├Âstermi┼č ve ge├žti─čimiz son d├Ânemde b├╝y├╝k uluslararas─▒ petrol ┼čirketleri aras─▒nda ├Ânemli birle┼čmeler olmu┼čtur. Bu ba─člamda; en az─▒ndan enerji maliyetlerini d├╝┼č├╝rmek, teknoloji geli┼čtirmek ve i┼č kapasitelerini geli┼čtirmek ama├žlar─▒na y├Ânelik olarak, BP┬ĺnin AMOCO ile, TOTAL┬ĺ─▒n PETRO FINA ile, EXXON┬ĺun MOBIL ile, sonradan BPAMOCO┬ĺnun ARCO ile ve TOTAL-PETRO FINA┬ĺn─▒n ELF ile birle┼čmeleri ├Ârnek g├Âsterilebilir. Bu geli┼čmelerin ─▒┼č─▒─č─▒nda, d├╝nya petrol ve do─čal gaz rezervlerinin % 70┬ĺinden fazlas─▒n─▒ elinde bulunduran Orta Do─ču, Rusya ve T├╝rk Cumhuriyetleri┬ĺnin kom┼čusu olan T├╝rkiye┬ĺde de, uzun vadeli petrol ve do─čal gaz politikalar─▒n─▒n yeniden g├Âzden ge├žirilmesinde b├╝y├╝k yararlar bulunmaktad─▒r. D├╝nyan─▒n en ├Ânemli enerji ve sanayi ham maddelerinden biri olan petrol├╝n ┼čimdiye kadar de─či┼čik tarifleri yap─▒lm─▒┼č ve olu┼čumu konusunda ├že┼čitli varsay─▒mlar ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. Kimyasal y├Ânden petrol olduk├ža karma┼č─▒k bir hidrokarbon (hidrojen ve karbon) kar─▒┼č─▒m─▒ olup nitrojen, oksijen ve s├╝lf├╝r bile┼čenlerini i├žerir. Rafine edilmi┼č petrolden ay─▒rt etmek i├žin ham petrol diye isimlendirilen s─▒v─▒ petrol, ticari a├ž─▒dan en ├Ânemli olan─▒d─▒r. Ham petrol ba┼čl─▒ca s─▒v─▒ hidrokarbonlarla, de─či┼čen oranlarda ├ž├Âz├╝nm├╝┼č gazlardan, katranlardan ve katk─▒ maddelerinden olu┼čur. Petrol gaz─▒, imal edilmi┼č gazdan ay─▒rt etmek i├žin genelde do─čal gaz olarak adland─▒r─▒lm─▒┼č olup, b├╝y├╝k ├žo─čunlukla metan gaz─▒ i├žeren hafif parafin hidrokarbonlar─▒ndan olu┼čur. Yar─▒kat─▒ ve kat─▒ haldeki petrol ise a─č─▒r hidrokarbon ve katrandan olu┼čur. Bu t├╝rden petrole, ├Âzel karakterlerine ve y├Âresel kullan─▒mlar─▒na ba─čl─▒ olarak asfalt, zift, katran ve di─čer isimler verilir.

Ham petrol├╝n fiziksel ├Âzellikleri geni┼č limitler aras─▒nda de─či┼čmektedir. ├ço─čunlukla hafif (y├╝ksek graviteli) petroller a├ž─▒k kahverengi, sar─▒ veya ye┼čil renkli, a─č─▒r (d├╝┼č├╝k graviteli) petrolleri ise koyu kahverengi veya siyah renklidirler. Y├╝ksek graviteli petrol├╝n rafinaj─▒ndan ├žo─čunlukla benzin, gazya─č─▒ ve motorin gibi hafif ve beyaz mahs├╝ller, d├╝┼č├╝k graviteli petrol├╝n rafinaj─▒ndan ise daha ziyade fuel oil ve asfalt gibi a─č─▒r ve siyah mahsuller elde edilir. Genel olarak petrol├╝n, milyonlarca y─▒l ├Ânce ya┼čam─▒┼č bitki ve hayvan kal─▒nt─▒lar─▒n─▒n denizlerde biriken ├ž├Âkel katmanlar i├žerisinde, oksijensiz bir ortamda ├ž├╝r├╝yerek, belirli bir bas─▒n├ž ve s─▒cakl─▒k alt─▒nda ayr─▒┼čmas─▒ndan olu┼čtu─ču varsay─▒lmaktad─▒r. ─░├žerisinde petrol olu┼čan ├ž├Âkellere ana kaya ad─▒ verilir. Olu┼čan petrol├╝n bas─▒n├ž alt─▒nda s─▒k─▒┼čan ├ž├Âkellerden k├╝├ž├╝c├╝k damlac─▒klar halinde s─▒zarak, i├žerisinde yerle┼čti─či g├Âzenekli ve ge├žirgen ├ž├Âkellere hazne kaya denir. Hazne kayan─▒n ├╝zerindeki petrol├╝n ka├žmas─▒n─▒ ├Ânleyen ge├žirimsiz kaya├ž ├Ârt├╝ kaya olarak adland─▒r─▒l─▒r. Petrol├╝n ka├žmas─▒n─▒ engelleyip, birikimini sa─člayan ┼čartlar─▒n bulundu─ču yerlere kapan denir. Kapan─▒n petrol ve gaz ihtiva eden k─▒sm─▒ rezervuar olarak adland─▒r─▒l─▒r. E─čer bir├žok petrol ve gaz rezervuar─▒ bir tek jeolojik yap─▒ i├žerisinde veya yak─▒n ili┼čkili ise, bu rezervuarlar grubu saha olarak adland─▒r─▒l─▒r.

Petrol ve gaz sahalar─▒n─▒n bulunmas─▒ i├žin ├Âncelikle jeolojik et├╝dler yap─▒l─▒r. Bunu gravite, manyetik, rezistivite ve ├žo─čunlukla da sismik y├Ântemlerden olu┼čan jeofizik et├╝dler izler. Ancak yeralt─▒ndaki bir petrol ve gaz rezervuar─▒n─▒n ger├žek lokasyonu ve b├╝y├╝kl├╝─č├╝ yaln─▒zca kuyu a├žarak, ├╝retim yapmakla belirlenebilir. Yeni bir rezervuar bulma ├╝midiyle a├ž─▒lan kuyuya arama kuyusu denir. Bu kuyuda petrol veya gaz rezervuar─▒ bulunursa, kuyu ke┼čif kuyusu olarak adland─▒r─▒l─▒r. Kuyudan petrol ve gaz ├╝retilmez yaln─▒zca su al─▒n─▒rsa kuyu kuru kuyu veya sulu kuyu diye isimlendirilir. Ke┼čif kuyusundan sonra, ayn─▒ rezervuar ├╝zerinde ke┼čifi teyit etmek ve sahan─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ belirlemek amac─▒yla a├ž─▒lan kuyuya tesbit kuyusu di─čer kuyulara ise geli┼čtirme kuyular─▒ denir. ├ťretim amac─▒ ile a├ž─▒lm─▒┼č kuyulara ├╝retim kuyusu ad─▒ verilir. Herhangi bir b├Âlgenin petrol rezervi o b├Âlgenin petrol kaynaklar─▒ndan ayr─▒ tutulmal─▒d─▒r. B├Âlgedeki rezervuarlarda bilinen petrol ve gaz miktar─▒ yerinde rezervi olu┼čturur. Ancak bunun b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunu ├╝retmek m├╝mk├╝n de─čildir. Petrolc├╝l├╝kte kullan─▒lan en ├Ânemli terimlerden birisi olan ├╝retilebilir rezerv ise, bug├╝n kullan─▒m i├žin haz─▒r olan petrol ve gaz─▒ i├žerir. Petrol kaynaklar─▒ rezervlerden her zaman ├žok fazla olup; yerinde rezerv, olas─▒ bulunmam─▒┼č ve geli┼čtirilmemi┼č rezervlerle petrol ├╝retilebilecek di─čer kaynaklar─▒ kapsar.

D├ťNYADA MEVCUT DURUM

D├╝nyada Petrol ve Do─čal Gaz Rezervleri

1980┬ĺli y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda 650-700 milyar varil civar─▒nda seyreden d├╝nya hampetrol rezervi 1987 y─▒l─▒nda Orta Do─ču ve Venezuella┬ĺda ger├žekle┼čtirilen ke┼čifler neticesinde b├╝y├╝k bir art─▒┼č g├Âstererek 900 milyar varil civar─▒na y├╝kselmi┼čtir. 1997 y─▒l─▒nda 1046,2 milyar varil olan ham petrol rezervi %0,63┬ĺl├╝k art─▒┼č g├Âstererek 1998 y─▒l─▒ sonu itibariyle 1052,8 milyar varil olmu┼čtur. OPEC, 800,5 milyar varillik rezervle d├╝nya petrol rezervlerinin %76┬ĺs─▒na sahiptir. Co─črafi b├Âlgelere g├Âre rezervlerin da─č─▒l─▒m─▒na gelince; d├╝nya hampetrol rezervinin %64┬ĺ├╝ne Orta Do─ču, %16,5┬ĺine Amerika, %6,3┬ĺ├╝ne Eski Sovyetler Birli─či, %7,0┬ĺsine Afrika, %10,2┬ĺsine OECD ├╝lkeleri, kalan %4,2┬ĺsine ise Asya ve Avustralya b├Âlgesi sahiptir. D├╝nya petrol rezervleri 1998 y─▒l─▒ ├╝retimleri ile 41 y─▒ll─▒k ihtiyac─▒ kar┼č─▒layacak d├╝zeydedir. 1998 y─▒l─▒ ├╝retim d├╝zeyi ile, Orta Do─ču┬ĺdaki rezervler 83.2 y─▒l, Kuzey Amerika┬ĺdakiler 18,1 y─▒l, Latin Amerika┬ĺdakiler 37,4 y─▒l, OECD ├╝lkelerindekiler 14,7 y─▒l ├Âm├╝re sahiptir. 1997 y─▒l─▒nda 144,76 trilyon m3 olan do─čal gaz rezervi %1,12 art─▒┼č g├Âstererek, 1998 y─▒l─▒nda 146,39 trilyon m3┬ĺe ula┼čm─▒┼čt─▒r. Do─čal gaz rezervlerinin ├žo─ču eski SSCB ve Orta Do─ču┬ĺda yer almaktad─▒r. Eski Sovyetler Birli─či d├╝nya do─čal gaz rezervinin 56,7 trilyon m3 ile %38,7┬ĺsine, ─░ran 23 trilyon m3 ile % 15,7┬ĺsine, ABD 4,74 trilyon m3 ile %3,2┬ĺsine, Katar 8,49 trilyon m3 ile %5,8┬ĺine sahiptir. 1998 y─▒l─▒ ├╝retimleri ile do─čal gaz rezervleri d├╝nyan─▒n yakla┼č─▒k 63,4 y─▒ll─▒k ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒layabilecek d├╝zeydedir.

Yeterli gelmediyse , Sizin i├žin ara┼čt─▒ral─▒m bilim@marbleport.com

III.ENERJ─░ HAMMADDELER─░